(this edit was originally in my Instagram Story for Mothers' Day 2024)
Sunday, May 10, 2026
Wednesday, March 11, 2026
New scans!
Just yesterday, on March 10, 2026, Riksarkivet made available the scans (dated February 27) of K 400 (Nr 7) of the Azzolino Collection: the batch of chronologically ordered letters from 1655 to 1657! It's a very exciting day and I can't wait to explore this archive.
Link to the archive here (please consider that at the time of writing, people outside Sweden like myself may still have trouble accessing the site without a VPN, it's been like this since December but the people at Riksarkivet have been working to fix this and other issues):
Riksarkivet, Kungliga arkiv; Azzolinosamlingen; K 400 (Nr 7)/Kronologiskt ordnad brevserie. I.
I hope this may be of interest to any other Kristina aficionados out there and those interested in the 17th century as a whole, whether you're professional, academic or amateur (I'm only the latter, but it's still very important to me). It's always a powerful experience to be able to look through these windows into that world, and especially with this year making 400 years since Kristina was born.
Monday, March 2, 2026
Deed of gift signed by Kristina, dated September 17/27 (Old Style), 1647
Source:
Gåvobrev undertecknat drottning Kristina, 1647, at Bukowskis.com (auction of February 27, 2026)
"Drottning Kristina (1626-1689):
Egenhändig signatur 'Christina' Skrivet med bläck på pergament. Ca 57 × 40 cm.
Berör överlåtelse av gods.
Smärre fläckar. Vikveck."
"Queen Kristina (1626-1689):
Personal signature 'Christina' Written in ink on parchment. Approx. 57 × 40 cm.
Relates to transfer of property.
Minor stains. Folds."
The letter:
Wij Christina medh Gudz Nådhe Sẅeriges Göthes och Wändes Vthkorade Drottningh och Arffurstinna, Storfurstinna till Finlandh, Hertiginna vthi Estlandh och Carelen, Fröken öfwer Jngermannelandh. Giöre witterligitt, att Såßom Oß Elskelige wåre och Sweriges Rijkes, för detta Warande respectivè Förmÿndare och Regeringh, Hafve Vthj Wåra Omÿndiga åhr, till Rijksens och Fädherneslandsens Vnderstödh och erhållande Wedh deß åliggiande store- och märkelige Krigz beswär funnit nödigt, att Vnder Arfftligit frelse Vplåta Wåra och Cronones godz åth Wårt Ridderskap och Adhel Her i Rijket, och till Cronones mera nÿtta inräkna låtit storegården och SaltpetterHielpen, j Rijks Daleren skattet å sex mark, och sedhan att gifuas Halffemte Daler pro Cento, effter sedwanligh och i Wår Sahl. Käre H.r fadhers tidh gilladhe Paxe [?] och Wärderingh; Altså och emädhan Wij genom gudz nådige försÿn och bistånd Komne till Wåre mÿndige åhr, och trädde i wårt Rijkes Regeringh, Hafue sielfue befunnit Regementet Wara store beswär, särdeles genom och Widh deße Krighen VnderKastadh, och Wij det till lijsa och Vnderstädhia, mädhan Rijksens Ständer och Vndersåtare icke äre medh Högre Skatt och pålagar att beswära, Hafve ibland andra [...] ändelige och öflige medhel, medh wårt elskelighe Rijkz Rådz rådhe, beslutit, att emot förbe:te och sidst brukelige prijs och räntors inräknande och Wärderingh till [...] och försellia några Wåre och Cronones godz, åth Wåre trogna Män och Vndersåtare af Ridderskapet och Adhelen Her i Rijket, som oß och Cronan medh deras medhel tillHielp och Vndsetningh, [...] Mela och [...]. Hwarföre sedhan oß och Cronan Wår tro Man och Landzhöfdinge öfuer Skaraborgz lähn, Ädhel och Wälbördigh Carl Siggeson Rosendufva till Skålltorp etc. Hafuer sigh tilbudhit och præsenterat att Vndsettia och erläggia een summa af FämHundradhe Nijotijo Otte Rijks Daler in Specie, fÿratio fem öre; femton ⅕ thl. Silfuer mÿnt; Och der emot af oß Vnderdånigst begärat effterskrifna Wåre- och Cronones godz, belägne Vthj Elfsborgz lähn, Külingz Heradh, Kärrue Sokn, Moo, Der Oloff åbor skatteHemman Ett Heelt. Swen Ibidem skatteHemman Ett Heelt; Huilke Hemman renta åhrligen i Spanmåhl, och åtskillige andra partzeler, medh Landt[...] och SaltpetterHielp en tillsammans effter Wår Cammar Ordningh j Penningar Vträknadh Fÿratijo Daler, Tretton öre, siutton, ⅗ thl. godt gängse Silfuer mÿnt, för Hwilka godz och ränta be:te Carl Siggeson Rosendufwa, Oß och Cronan förbe:te summa Fämhundradhe Nijotijo Otte Rijkz Daler, fÿratio fäm öre, femtio ⅕ thl. till fullo nöije och Vthj rätt [...] Wärde erlagdt och betalt Hafuer. Dÿ afHända Wij Oß, Åkar, Ängh, Skogh, mark, fiskia och fiskiewatn, Strömar, Quarn och Quarnaställen, Torpar, Torpestädher, och [...] i Wåto och torro, närbij och fierran, intet Vndantagandes af allt det, som dertill lÿdher, medh rätta legat Hafuer och Lagligen tillwinnas Kan, till att niuta, bruka och [...], till [...] och frelsa, aldeles som andra sina Arfue godz och flere Wåre trogne Män och Vndersåtare af adel Vtj wårt Rijke deras Wälfångne ägendom och frelse godz effter privilegiernes lÿdelse och inneHåld jnneHafua och besittia; Och Der så Hände, som Wij doch icke Wele förmodha, att ett eller flere af förbe: Hemman och legenheter ginge be:te Carl Siggeson Rosendufua, mädh någon rätt ifrån; Då förplichte Wij Oß, Wåre effterKommande och Sweriges Crono, att erläggia Honom, Hans Huusfrw eller Erfuingar, så [...] godz i lijka ränta och legenheet igen, innan Sex wekur näst der effter, Vthan någon Widlÿfftighet eller Vpskoff, Så Wele Wij och, så ock befala Her medh Wårt Cammar Rådh och Cammarerare, att dereffter detta Wårt brefs dato Wåre- och Cronones Jordeböcker förandra och Her effter rätta, förandes in förbe: Hemman och deß legenheter, för be:te Carl Siggeson Rosendufuas, Hans Huusfrues och Erfuingars fulKomlige frelse. Hwadh Skötträttigheten WedKommer, skall mehrbe:te Carl Siggeson Rosendufua, Hans Huusfru eller Erfuingar, icke Hafua macht, att trängia Jordäganden ifrån sin rätta börd; Vthan godh Wilia och samptÿckie Hans, som Lagh förmår. Till ÿttermera Wißo, är detta medh wår egen Hand Vnderskrifuit och medh Wårt Secret bekräfftat. Datum Stokholm den Siüttonde Septembris Åhr efter Christi börd, Ettüsend sexhündrade på thet Fÿratijonde och Siünde ⸓
Christina
/ Bengdt
Hanßonn
/ Jochim
Schütte
_-_Nationalmuseum_-_18075.tif.jpg)
Above: Kristina.
Thursday, December 25, 2025
Christmas letter to Kristina from Geronima Pignatelli Tagliavia, the Princess of Avellino, dated December 5/15 (New Style), 1678
Source:
Bibliothèque interuniversitaire (Montpellier); Manuscrits de la reine Christine; IV: Lettere di principi d'eccellenza, nunzy Apostolici e ministri alla regina; Lettere de Principi d'Eccelenza alla Regina; Lettres de la Princesse d'Avellino; 61: Princesse d'Avellino à Christine de Suède, Naples, 15 décembre 1678 (digitisation page 64v-65r)
Christine (1626-1689 ; reine de Suède), Manuscrits de la reine Christine: Lettere di principi d'eccellenza, nunzy Apostolici e ministri alla regina, : , 1601-1700.
[En ligne sur https://folia.scdi-montpellier.fr/recherche-folia/3642] (consulté le 25/12/2025 07:40).
The Foli@ online digital heritage library is here:
Copyright SCDI-UPV - Collections Université de Montpellier (shelfmark H 258).
Merry Christmas, everyone! (God jul, allihopa!)
The letter:
Real Maestà.
J desideri impatienti dell'animo mio, che giurano immortal diuotione à V R[ea]l M[aes]tà, mi Sollecitano all'attestationi di quelche, alle Sue Sublimità, professa il douuto della mia osseruanza: Con che, augurando a V. R[ea]l M[aes]tà le Solennità del Santiss[i]mo Natale grauide di tutte le prosperità imaginabili, le ricordo, altreSi, gli osseruantiss[i]mi ossequij d'una Serua, che Supplichevole implora, non meno feliciss[i]me compiuterezze alle Sue glorie, che l'assistenza Diuina alle Sue più che Regie azioni: mentre con tutta riuerenza à V. R[ea]l M[aes]tà profondam[en]te m'inchino — Napoli 15. dec[emb]re 1678[.]
D. S. V. R[ea]l M[aes]tà
Humi[lissi]ma Serva
la Pr[incipes]sa de Auell[in]o[.]
With modernised spelling:
Real Maestà,
I desideri impazienti dell'animo mio, che giurano immortal divozione a Vostra Real Maestà, mi sollecitano all'attestazioni di quelche alle sue sublimità professa il dovuto della mia osservanza; con che, augurando a Vostra Real Maestà le solennità del Santissimo Natale gravide di tutte le prosperità immaginabili, le ricordo altresì gli osservantissimi ossequi d'una serva che supplichevole implora non meno felicissime compiuterezze alle sue glorie, che l'assistenza divina alle sue più che regie azioni; mentre, con tutta riverenza, a Vostra Real Maestà profondamente m'inchino. — Napoli, 15 dicembre 1678.
Di Sacra Vostra Real Maestà
umilissima serva
la Principessa de Avellino.
French translation (my own):
Majesté Royale,
Les désirs impatients de mon âme, qui jure une dévotion immortelle à Votre Majesté Royale, me poussent à l'offrir les témoignages du profond respect que je professe à son grandeur; et, en lui souhaitant, Votre Majesté Royale, les solennités de la Très Sainte Nativité, comblées de toutes les prospérités imaginables, je l'offre également l'hommage le plus respectueux d'une servitante qui implore humblement non seulement l'heureux accomplissement de ses gloires, mais aussi l'assistance divine dans ses actions plus que royales; tandis qu'avec toute révérence, je m'incline profondément devant Votre Majesté Royale. — Naples, le 15 décembre 1678.
De Votre Sacrée Majesté Royale
la très humble servante
la Princesse d'Avellino.
Swedish translation (my own):
Kungliga Majestät,
Min själs otåliga begär, som svär odödlig hängivenhet till Ers Kungliga Majestät, ber mig att avge intyg om den vederbörliga iakttagelse jag bekänner mig till Er sublimitet; och med detta, önskande Ers Kungliga Majestät den Heligaste Julens högtidlighet, fylld av all tänkbar välgång, avger jag också den mest observanta hyllningen till en tjänare som bönfallande bönfaller inte bara om den lyckligaste uppfyllelsen av Er härlighet, utan också gudomlig hjälp i Era mer än kungliga handlingar; medan jag med all vördnad djupt bugar för Ers Kungliga Majestät. — Neapel, den 15 december 1678.
Ers Heliga Kungliga Majestäts
ödmjukaste tjänarinna
Prinsessan av Avellino.
English translation (my own):
Royal Majesty,
The impatient desires of my soul, which swear immortal devotion to Your Royal Majesty, solicit me to offer attestations of the due observation I profess to your sublimity; and with this, wishing Your Royal Majesty the solemnities of the Most Holy Christmas, filled with all imaginable prosperities, I also offer the most observant homage of a servant who supplicatingly implores not only the most happy fulfillment of your glories, but also divine assistance in your more than royal actions; while, with all reverence, I profoundly bow to Your Royal Majesty. — Naples, December 15, 1678.
Your Sacred Royal Majesty's
most humble servant
the Princess of Avellino.
Above: Kristina.
Christmas letter to Kristina from the Duchess of Tarragona, dated November 23/December 3 (New Style), 1682
Source:
Bibliothèque interuniversitaire (Montpellier); Manuscrits de la reine Christine; V: Lettere communi; Lettere delle qualli non s'intende il nome; Lettre 249 Duchesse de Tarragona à Christine de Suède, Madrid, 3 décembre 1682 (digitisation page 314v-315r)
Christine (1626-1689 ; reine de Suède), Manuscrits de la reine Christine: Lettere communi, : , 1601-1700.
[En ligne sur https://folia.scdi-montpellier.fr/recherche-folia/3643] (consulté le 25/12/2025 06:51).
The Foli@ online digital heritage library is here:
Copyright SCDI-UPV - Collections Université de Montpellier (shelfmark H 258).
Merry Christmas, everyone! (God jul, allihopa!)
The letter (signature difficult to read, so I have omitted it):
Sacra Real Maestá.
Quand'io vengo à render tributo alla Soprhumana Clemenza di V[ost]ra Maestà, mi par dividere propitio il Cielo, e cortese cotesto Clima Romano. Sarà perciò vna parte d'Jnfluenze benevoli, che questo rendimento di Vassallaggio arrivi in grado alla Maestà V[ost]ra Con i felici Voti, che le ne porto Jn augurij di Prosperità Jn questo tempo, ed ogn'altro. Siano pertanto Cosi fortunate le Santissime feste di Natale à V. M[aes]ta Come escono augurate da V[ost]ra Serva antiquissima della Maestà V[ost]ra et io meriti d'impetrarne da Sua Diuina M[aes]ta tanta gratia Come dalla M[aes]ta V[ost]ra gradimento. Jntanto, che humilissimamente, me le Jnchino. Madrid li 3. Xbre 1682[.]
Di V[ost]ra M[aes]ta Seren[issi]ma
[...]
With modernised spelling:
Sacra Real Maestà,
Quand'io vengo a render tributo alla soprumana clemenza di Vostra Maestà, mi par dividere propizio il cielo e cortese codesto clima romano. Sarà perciò una parte d'influenze benevoli che questo rendimento di vassallaggio arrivi in grado alla Maestà Vostra con i felici voti che le ne porto in auguri di prosperità in questo tempo ed ogn'altro. Siano pertanto così fortunate le santissime feste di Natale a Vostra Maestà come escono augurate da vostra serva antichissima della Maestà Vostra ed io meriti d'impetrarne da Sua Divina Maestà tanta grazia come dalla Maestà Vostra gradimento; intanto che umilissimamente me le inchino. Madrid, li 3 dicembre 1682.
Di Vostra Maestà Serenissima...
French translation (my own):
Sacrée Majesté Royale,
Lorsque je viens rendre tribut à la clémence surhumaine de Votre Majesté, il me semble que le ciel est propice et que ce climat romain est bienveillant. Que cet acte de vasselage soit donc accompagné d'influences favorables, et qu'il parvienne à Votre Majesté avec les vœux sincères de prospérité que je l'offre en ce moment et pour toujours. Que les fêtes sacrées de Noël soient aussi heureuses pour Votre Majesté que le souhaite sa plus ancienne servante, et que je mérite de Sa Divine Majesté autant de grâce que j'en reçois de Votre Majesté; cependant, je m'incline très humblement devant lui. Madrid, le 3 décembre 1682.
De Votre Sacrée Majesté Royale...
Swedish translation (my own):
Heliga Kungliga Majestät,
När jag kommer för att hylla Ers Majestäts övermänskliga nåd, förefaller det mig att himlen är gynnsam och detta romerska klimat är välvilligt. Må denna vasallskapsakt därför åtföljas av välvilliga inflytanden och nå Ers Majestät med de innerliga önskningar om välstånd som jag erbjuder Er i denna tid och alltid. Må Julens heligaste högtider vara lika lyckosamma för Ers Majestät som de önskas av Ers äldste tjänare, och må jag från Hans Gudomliga Majestät förtjäna lika mycket nåd som jag får från Ers Majestät; under tiden bugar jag ödmjukast för Er. Madrid, den 3 december 1682.
Ers Heliga Kungliga Majestäts...
English translation (my own):
Sacred Royal Majesty,
When I come to pay tribute to Your Majesty's superhuman clemency, it seems to me that Heaven is propitious and this Roman climate is benevolent. May this act of vassalage therefore be accompanied by benevolent influences, reaching Your Majesty with the heartfelt wishes for prosperity that I offer you at this time and always. May the most holy feasts of Christmas be as fortunate for Your Majesty as they are wished for by your oldest servant, and may I merit from His Divine Majesty as much grace as I receive from Your Majesty; in the meantime, I most humbly bow to you. Madrid, December 3, 1682.
Your Sacred Royal Majesty's...
Above: Kristina.
Christmas letter to Kristina from the Duchess of Tarragona, dated November 24/December 4 (New Style), 1681
Source:
Bibliothèque interuniversitaire (Montpellier); Manuscrits de la reine Christine; V: Lettere communi; Lettere delle qualli non s'intende il nome; Lettre 245 Duchesse de Tarragona à Christine de Suède, Madrid, 4 décembre 1681 (digitisation page 307v-308r)
Christine (1626-1689 ; reine de Suède), Manuscrits de la reine Christine: Lettere communi, : , 1601-1700.
[En ligne sur https://folia.scdi-montpellier.fr/recherche-folia/3643] (consulté le 25/12/2025 05:39).
The Foli@ online digital heritage library is here:
Copyright SCDI-UPV - Collections Université de Montpellier (shelfmark H 258).
Merry Christmas, everyone! (God jul, allihopa!)
The letter:
Sacra R[eal] Maesta.
Le Prosperità, che nell'imminente Santissimo Natale io auguro inchinata à Suoi piedi à V[ost]ra Maesta, Son proportionate al desiderio, che conseruo eternamente di vederla felicissima, e m'assecura l'infinita Clemenza della M[aes]ta V[ost]ra Che Si degnarà Sempre riceverne le espressioni del mio Ossequio nel grado, che meritano i Voti, Con Cui le accompagno. Di tanto humilmente Supplico V M[aes]ta e della Sua Continuata, e potentissima Protetione. mentre alla Sacra Real Maesta Sua profondissimamente m'inchino. Madrid 4.
Xbre 1681[.]
Di V. S. R. M[aes]ta
humilis[i]ma
deuotis[i]ma
oblig[adisi]ma
serua
la duquesa de
Tarago[na][.]
With modernised spelling:
Sacra Real Maestà,
Le prosperità che nell'imminente Santissimo Natale io auguro, inchinata a' suoi piedi a Vostra Maestà, son proporzionate al desiderio che conservo eternamente di vederla felicissima; e m'assecura l'infinita clemenza della Maestà Vostra che si degnerà sempre riceverne le espressioni del mio ossequio nel grado che meritano i voti con cui le accompagno. Di tanto umilmente supplico Vostra Maestà e della sua continuata e potentissima protezione, mentre alla Sacra Real Maestà Sua profondissimamente m'inchino. Madrid, 4 dicembre 1681.
Di Vostra Sacra Real Maestà
humilísima, devotísima, obligadísima serva
la Duquesa de Tarragona.
French translation (my own):
Sacrée Majesté Royale,
Les vœux de prospérité que j'adresse à Votre Majesté pour cet imminent et Très Saint Noël, prosternée à ses pieds, sont proportionnés au désir que je conserve éternellement de lui voir comblée de bonheur; et l'infinie clémence de Votre Majesté m'assure qu'elle daignera toujours accueillir les expressions de mon respect avec la bienveillance qu'elles méritent. J'en supplie Votre Majesté humblement, et j'implore sa protection continuée et très puissante, tandis que je m'incline profondément devant Votre Sacrée Majesté Royale. Madrid, le 4 décembre 1681.
De Votre Sacrée Majesté Royale
la très humble, très dévouée, très obligée servante
la Duchesse de Tarragone.
Swedish translation (my own):
Heliga Kungliga Majestäts,
Den välgång som jag önskar Ers Majestät för denna kommande Allraheligaste Jul, böjd vid Era fötter, står i proportion till den önskan jag evigt bevarar att se Er ytterst lyckliga; och Ers Majestäts oändliga nåd försäkrar mig om att Ni alltid kommer att behaga ta emot uttrycken för min undergivenhet i den grad som de önskningar med vilka jag åtföljer dem förtjänar. Jag ber ödmjukt Ers Majestät om detta, och om Ert fortsatta och mäktigaste beskydd, medan jag djupt bugar för Ers Heliga Kungliga Majestät. Madrid, den 4 december 1681.
Ers Heliga Kungliga Majestäts
ödmjukaste, hängivnaste, mest förpliktade tjänarinna
Hertiginnan av Tarragona.
English translation (my own):
Sacred Royal Majesty,
The prosperities that I wish for Your Majesty for this coming Most Holy Christmas, bowed at your feet, are proportionate to the desire I eternally preserve to see you most happy; and Your Majesty's infinite clemency assures me that you will always deign to receive the expressions of my obsequiousness in the degree that the wishes with which I accompany them deserve. I humbly beg this of Your Majesty, and of your continued and most powerful protection, while I profoundly bow to Your Sacred Royal Majesty. Madrid, December 4, 1681.
Your Sacred Royal Majesty's
most humble, most devoted, most obliged servant
the Duchess of Tarragona.
Above: Kristina.
Christmas letter to Kristina from Giulia Diodati de Beauregard, dated December 13/23 (New Style), 1679
Source:
Bibliothèque interuniversitaire (Montpellier); Manuscrits de la reine Christine; V: Lettere communi; Lettre 128 Julie Diodati de Beauregard à Christine de Suède, Lucques, 23 décembre 1679 (digitisation pages 161v-162r to 162v-163r)
Christine (1626-1689 ; reine de Suède), Manuscrits de la reine Christine: Lettere communi, : , 1601-1700.
[En ligne sur https://folia.scdi-montpellier.fr/recherche-folia/3643] (consulté le 25/12/2025 04:47).
The Foli@ online digital heritage library is here:
Copyright SCDI-UPV - Collections Université de Montpellier (shelfmark H 258).
Merry Christmas, everyone! (God jul, allihopa!)
The letter:
Madame
Jose esperer que V M[aies].te rend asses de iustice aux Sentim[en]ts respectueux que iay pour elle pour estre persuadeé que les v[o]eux que ie fais pour la prosperite de ces iours et de ces desire[s] ne ce retranchent pas a cette Seule Saison non Madame ils Sont Continuels et ardents et Si la divine providence Les rendent heureux vostre Maieste navroit rien a desirer pour la felicite la miene Madame ne cera iamais parfaite que ie ne porte aux pieds de V. M[aies].te les assurance[s] du Zele que iay pour elle et du profent respect avec le quel ie ceray toute ma vie
Madame de V M[aies]te
tres heumble tres ob[e]isant[e] tres
Soumise et tres obligeé Servante
Julie Diodaty de Beauregard[.]
a Lucque[s] ce 23 Xbr[e] 1679[.]
With modernised spelling:
Madame,
J'ose espérer que Votre Majesté rend assez de justice aux sentiments respectueux que j'ai pour elle pour être persuadée que les vœux que je fais pour la prospérité de ses jours et de ses désires ne se retranchent pas à cette seule saison — non, Madame, ils sont continuels et ardents; et si la divine providence les rendent heureux, Votre Majesté n'aurait rien à désirer pour la félicité. La mienne, Madame, ne sera jamais parfaite que je ne porte aux pieds de Votre Majesté les assurances du zèle que j'ai pour elle et du profond respect avec lequel je serai toute ma vie,
Madame,
de Votre Majesté
très humble, très obéissante, très soumise et très obligée servante
Julie Diodati de Beauregard.
A Lucques, ce 23 décembre 1679.
Swedish translation (my own):
Madam,
Jag vågar hoppas att Ers Majestät gör mig rättvisan att tro att de respektfulla känslor jag har för Er är sådana att Ni kommer att bli övertygad om att de önskningar jag uttrycker för Era dagars välgång och Era önskningar inte är begränsade till enbart denna tid — nej, madam, de är ständiga och innerliga; och om den gudomliga försynen gör dem lyckliga, skulle Ers Majestät inte ha något kvar att önska för Er lycka. Min egen, madam, kommer aldrig att vara fullständig förrän jag kan lägga vid Ers Majestäts fötter försäkringarna om den nit jag har för Er och den djupa respekt med vilken jag kommer att vara hela mitt liv,
madam,
Ers Majestäts
ödmjukaste, lydigaste, underdånigaste och mest förpliktade tjänarinna
Giulia Diodati de Beauregard.
Lucca, den 23 december 1679.
English translation (my own):
Madame,
I dare to hope that Your Majesty does me the justice of believing that the respectful sentiments I have for you are such that you will be persuaded that the wishes I express for the prosperity of your days and your desires are not limited to this season alone — no, Madame, they are continual and ardent; and if Divine Providence renders them happy, Your Majesty would have nothing left to desire for your felicity. My own, Madame, will never be complete until I can lay at Your Majesty's feet the assurances of the zeal I have for you and the profound respect with which I will be all my life,
Madame,
Your Majesty's
most humble, most obedient, most submissive and most obliged servant
Giulia Diodati de Beauregard.
Lucca, December 23, 1679.
Above: Kristina.
Wednesday, December 24, 2025
Christmas letter to Kristina from Maria Maddalena Rospigliosi Panciatichi, dated December 10/20 (New Style), 1683
Source:
Bibliothèque interuniversitaire (Montpellier); Manuscrits de la reine Christine; IV: Lettere di principi d'eccellenza, nunzy Apostolici e ministri alla regina; Lettere de Principi d'Eccelenza alla Regina; Lettres de Maria Maddalena Rospigliosi Panciatichi; 15: Maria Maddalena Rospigliosi Panciatichi à Christine de Suède, Pistoia, 20 décembre 1683 (digitisation page 14v-15r)
Christine (1626-1689 ; reine de Suède), Manuscrits de la reine Christine: Lettere di principi d'eccellenza, nunzy Apostolici e ministri alla regina, : , 1601-1700.
[En ligne sur https://folia.scdi-montpellier.fr/recherche-folia/3642] (consulté le 19/12/2025 22:52).
The Foli@ online digital heritage library is here:
Copyright SCDI-UPV - Collections Université de Montpellier (shelfmark H 258).
The letter:
Sacra Real Maestà.
Quéi rispetti, che m'hanno sempre eccitata à venerare con vna diuotione senza pari il Nome, e le sublimi virtù della M. V., mi porgono ancora l'ardire di Comparire nè vicini giorni del Sant[issi]mo Natale alla sua Real presenza per offerirle il solito tributo dell'vmiliss[i]ma Seruitù mia, con l'annuntio d'ogni felicità, e Consolatione. Degnisi la M. V. di rimaner insieme persuasa, ché il desiderio, che téngo d'aggiungerle altri Contrasegni délla mia Somma riverenza, corrisponda in tutte le parti alla memoria, che Conseruo delle gratie dispensatemi dalla gran generosità del Suo animo, per prenderne motiuo di raddoppiarmele tante della Continuatione del Suo benigniss[i]ma patrocinio, che con i Suoi Reali Cenni, et à V. M. fò profondiss[i]mo inchino. Pistoia 20 Xbre
1683[.]
D V. M.
Humil[issi]ma Deuot[issi]ma et Obligat[issi]ma Serua
M[ari]a Mad[alen]a Rospigliosi Panciatichi[.]
With modernised spelling:
Sacra Real Maestà.
Quei rispetti che m'hanno sempre eccitata a venerare con vna divozione senza pari il nome e le sublimi virtù della Maestà Vostra mi porgono ancora l'ardire di comparire ne' vicini giorni del Santissimo Natale alla sua real presenza per offerirle il solito tributo dell'umilissima servitù mia, con l'annunzio d'ogni felicità e consolazione. Degnisi la Maestà Vostra di rimaner insieme persuasa che il desiderio che tengo d'aggiungerle altri contrasegni della mia somma riverenza corrisponda in tutte le parti alla memoria che conservo delle grazie dispensatemi dalla gran generosità del suo animo, per prenderne motivo di raddoppiarmele tante della continuazione del suo benignissima patrocinio che con i suoi reali cenni; ed a Vostra Maestà fo profondissimo inchino. Pistoia, 20 dicembre 1683.
Di Vostra Maestà
umilissima, divotissima ed obbligatissima serva
Maria Maddalena Rospigliosi Panciatichi.
French translation (my own):
Sacrée Majesté Royale,
Ces sentiments de respect qui m'ont toujours inspiré une vénération sans égale pour le nom et les sublimes vertus de Votre Majesté me donnent encore le courage de me présenter, dans les prochains jours de la Sainte Noël, devant sa présence royale pour l'offrir le tribut habituel de ma plus humble servitude, en lui souhaitant toute félicité et consolation. Que Votre Majesté daigne rester persuadée que le désir que j'ai d'ajouter de nouveaux témoignages de ma profonde révérence correspond en tout point au souvenir que je garde des grâces dont j'ai été comblé par la grande générosité de son âme, afin que je puisse y trouver un motif de les redoubler grâce à la continuation de sa très bienveillant patronage, que je sollicite humblement par ses commandements royaux; et à Votre Majesté je m'incline très profondément. Pistoia, le 20 décembre 1683.
De Votre Majesté
la très humble, très dévouée et très obligée serviteuse
Marie Madeleine Rospigliosi Panciatichi.
Swedish translation (my own):
Heliga Kungliga Majestät,
De känslor av respekt som alltid har inspirerat mig att med oöverträffad hängivenhet vörda Ers Majestäts namn och sublima dygder ger mig fortfarande modet att under de kommande dagarna av den Heliga Julen framträda inför Er kungliga närvaro för att erbjuda Er den vanliga hyllningen av min ödmjukaste tjänande, med tillkännagivandet av all lycka och tröst. Må Ers Majestät behaga förbli övertygad om att den önskan jag har att lägga till ytterligare tecken på min fullkomliga vördnad i alla avseenden motsvarar det minne jag bevarar av de nåder som skänkts mig genom Er själs stora generositet, så att jag kan ta detta som ett motiv att fördubbla dem genom fortsatt Ert mest välvilliga beskydd, vilket jag ödmjukt ber om med Era kungliga befallningar; och för Ers Majestät bugar jag djupt. Pistoia, den 20 december 1683.
Ers Majestäts
ödmjukaste, hängivnaste och mest förpliktade tjänarinna
Maria Maddalena Rospigliosi Panciatichi.
English translation (my own):
Sacred Royal Majesty,
Those sentiments of respect that have always inspired me to venerate with unparalleled devotion the name and sublime virtues of Your Majesty still give me the courage to appear in the coming days of the Holy Christmas before your royal presence to offer you the usual tribute of my most humble servitude, with the announcement of every felicity and consolation. May Your Majesty deign to remain persuaded that the desire I have to add further tokens of my consummate reverence corresponds in every respect to the memory I preserve of the graces bestowed upon me by the great generosity of your soul, so that I may take this as a motive to redouble them through the continuation of your most benign patronage, which I humbly request with your royal commands; and to Your Majesty I bow most deeply. Pistoia, December 20, 1683.
Your Majesty's
most humble, most devoted and most obliged servant
Maria Maddalena Rospigliosi Panciatichi.
Above: Kristina.
,_half-length,_in_a_black_surcote_trimmed_with_silver_embroidery_2012_CKS_05677_0218.jpg)
Above: Maria Maddalena Rospigliosi Panciatichi.
Christmas letter to Kristina from Maria Maddalena Rospigliosi Panciatichi, dated December 10/20 (New Style), 1681
Source:
Bibliothèque interuniversitaire (Montpellier); Manuscrits de la reine Christine; IV: Lettere di principi d'eccellenza, nunzy Apostolici e ministri alla regina; Lettere de Principi d'Eccelenza alla Regina; Lettres de Maria Maddalena Rospigliosi Panciatichi; 14: Maria Maddalena Rospigliosi Panciatichi à Christine de Suède, Pistoia, 20 décembre 1681 (digitisation page 13v-14r)
Christine (1626-1689 ; reine de Suède), Manuscrits de la reine Christine: Lettere di principi d'eccellenza, nunzy Apostolici e ministri alla regina, : , 1601-1700.
[En ligne sur https://folia.scdi-montpellier.fr/recherche-folia/3642] (consulté le 19/12/2025 22:17).
The Foli@ online digital heritage library is here:
Copyright SCDI-UPV - Collections Université de Montpellier (shelfmark H 258).
The letter:
Sacra Real Maestà
Non è la riverenza, con che hò professato di vènerar sempre il Nome, e l'eccelse virtù di V M in grado tanto inferiore, che non fosse bastante à rappresentarle anco senza le mie divote espressioni, quale sia il desiderio, che di continuo nodrisco nell'animo delle magg[io]ri felicitá della M V. Con tutto ció io m'avanzo à far palesi à V M questi miei riverentiss[i]mi Sentimenti col solito tributo d'ossequio, che le porgo nella congiuntura delle vicine feste di Natale, perche vorrei accreditar tanto appresso la clemenza della M. V. l'humilissima servitù mia, ch'vna volta si hauesse à degnare di honorerla de Suoi Reali Cenni, et me appunto imploro dalla sua benignità questa gratia col più vivo della mia divotione Et à V M fò profondiss[i]mo inchino. Pistoia 20 Xbre
1681[.]
D V M
Hum[ilissi]ma Deu[otissi]ma et Obligat[issi]ma Serua
M[ari]a Mad[alen]a Rospigliosi Panciatichi[.]
With modernised spelling:
Sacra Real Maestà,
Non è la riverenza con che ho professato di venerar sempre il nome e l'eccelse virtù di Vostra Maestà in grado tanto inferiore che non fosse bastante a rappresentarle anco senza le mie divote espressioni, quale sia il desiderio, che di continuo nodrisco nell'animo delle maggiori felicità della Maestà Vostra. Con tutto ciò io m'avanzo a far palesi a Vostra Maestà questi miei riverentissimi sentimenti, col solito tributo d'ossequio che le porgo nella congiuntura delle vicine feste di Natale, perché vorrei accreditar tanto appresso la clemenza della Maestà Vostra l'umilissima servitù mia ch'una volta si avesse a degnare di onorerla de' suoi reali cenni ed me appunto imploro dalla sua benignità questa grazia col più vivo della mia divozione; ed a Vostra Maestà fo profondissimo inchino. Pistoia, 20 dicembre 1681.
Di Vostra Maestà
umilissima, divotissima ed obbligatissima serva
Maria Maddalena Rospigliosi Panciatichi.
French translation (my own):
Sacrée Majesté Royale,
Ce n'est pas la révérence avec laquelle j'ai toujours professé de vénérer le nom et les sublimes vertus de Votre Majesté, malgré mon inférieure condition, qui est insuffisant pour l'exprimer, même sans mes expressions de dévouement, le désir que je nourris continuellement en mon cœur pour les plus grandes félicités de Votre Majesté. Néanmoins, je m'avance de faire connaître à Votre Majesté ces sentiments très révérentes, en l'offrant le tribut habituel de mon obséquiosité à la conjoncture des prochaines fêtes de Noël, car je souhaite ainsi recommander ma très humble servitude à la clémence de Votre Majesté, afin qu'elle daigne un jour m'honorer de ses commandements royaux; et j'implore cette grâce de votre bénignité avec la plus vive dévotion; et je m'incline très profondément devant Votre Majesté. Pistoie, le 20 décembre 1681.
De Votre Majesté
la très humble, très dévouée et très obligée serviteuse
Marie Madeleine Rospigliosi Panciatichi.
Swedish translation (my own):
Heliga Kungliga Majestät,
Det är inte den vördnad med vilken jag alltid har bekänt mig vörda Ers Majestäts namn och sublima dygder, i min underordnad rang, som är otillräcklig för att, även utan mina hängivna uttryck, framföra den önskan jag ständigt när i mitt hjärta efter Ers Majestäts största lycka. Ändå vågar jag göra dessa vördnadsfulla känslor kända för Ers Majestät, med den vanliga hyllning av undergivenhet som jag framför i samband med de annalkande Julhögtiderna, eftersom jag sålunda vill anbefalla min ödmjuka tjänst till Ers Majestäts nåd så att Ni en dag må värdigas ära mig med Era kungliga befallningar; och jag bönfaller om denna nåd från Er välvilja med min livligaste hängivenhet; och jag bugar djupt för Ers Majestät. Pistoia, den 20 december 1681.
Ers Majestäts
ödmjukaste, hängivnaste och mest förpliktade tjänarinna
Maria Maddalena Rospigliosi Panciatichi.
English translation (my own):
Sacred Royal Majesty,
It is not the reverence with which I have always professed to venerate the name and the sublime virtues of Your Majesty, in my inferior rank, that is insufficient to represent to you, even without my devoted expressions, the desire I continually nourish in my heart for Your Majesty's greatest felicities. Nevertheless, I venture to make these most reverent sentiments known to Your Majesty, with the usual tribute of obsequiousness that I offer on the conjuncture of the approaching feasts of Christmas, because I would like to thus commend my humble service to Your Majesty's clemency that you might one day deign to honour me with your royal commands; and I implore this grace from your benignity with my liveliest devotion; and I bow most deeply to Your Majesty. Pistoia, December 20, 1681.
Your Majesty's
most humble, most devoted and most obliged servant
Maria Maddalena Rospigliosi Panciatichi.
_c_1685.jpg)
Above: Kristina.
,_half-length,_in_a_black_surcote_trimmed_with_silver_embroidery_2012_CKS_05677_0218.jpg)
Above: Maria Maddalena Rospigliosi Panciatichi.
Christmas letter to Kristina from Maria Maddalena Rospigliosi Panciatichi, dated December 11/21 (New Style), 1680
Source:
Bibliothèque interuniversitaire (Montpellier); Manuscrits de la reine Christine; IV: Lettere di principi d'eccellenza, nunzy Apostolici e ministri alla regina; Lettere de Principi d'Eccelenza alla Regina; Lettres de Maria Maddalena Rospigliosi Panciatichi; 13: Maria Maddalena Rospigliosi Panciatichi à Christine de Suède, Pistoia, 21 décembre 1680 (digitisation page 12v-13r)
Christine (1626-1689 ; reine de Suède), Manuscrits de la reine Christine: Lettere di principi d'eccellenza, nunzy Apostolici e ministri alla regina, : , 1601-1700.
[En ligne sur https://folia.scdi-montpellier.fr/recherche-folia/3642] (consulté le 19/12/2025 21:18).
The Foli@ online digital heritage library is here:
Copyright SCDI-UPV - Collections Université de Montpellier (shelfmark H 258).
The letter:
Sacra, Real Maestà.
hano sempre altamente fisse nella mia memoria le segnalatissime gratie dispensatemi dalla beneficenza senza pari di V. M. e questa ricordanza per essere in se medesima così gioconda, mi volerebbe di giustificato eccitamento à renderle di continuo gli atti dell'humilissima servitù mia nella maniera, che dalla propria tenuità mi fosse permesso, ogni volta che i miei desiderij non fossero moderati della consideratione della riverenza dovuta da tutti, e da me in particolare alla M. V. et al suo supremo grado. Eserciti non dimeno V. M. vn termino dell'innata sua somma clemenza in concedermi, che per le prossime Festi del santiss[im]o Natale io con l'annuntio delle maggiore felicità, e contentezze pigli l'ardire di rassegnarle l'humiliss[im]a servitù mia, ad effetto di riconoscere in me vna costanza di veneratione, e d'ossequio corrispondente in tutti i numeri alla gloria del suo Nome, et alla sublimità del suo merito, et ordinata à rendermi sempre più degna dell'honore della sua Real protettione. Et a V. M. fò profondis[sim]o inchino. Pistoia 21. xbre 1680[.]
D V. M.
Hum[ilissi]ma Deu[otissi]ma et Oblig[atissi]ma Serua
M[ari]a Mad[dalen]a Rospigliosi Panciatichi[.]
With modernised spelling:
Sacra Real Maestà,
Hanno sempre altamente fisse nella mia memoria le segnalatissime grazie dispensatemi dalla beneficenza senza pari di Vostra Maestà; è questa ricordanza, per essere in se medesima così gioconda, mi volerebbe di giustificato eccitamento a renderle di continuo gli atti dell'umilissima servitù mia nella maniera che dalla propria tenuità mi fosse permesso ogni volta che i miei desideri non fossero moderati della considerazione della riverenza dovuta da tutti, e da me in particolare, alla Maestà Vostra ed al suo supremo grado.
Eserciti nondimeno Vostra Maestà un termino dell'innata sua somma clemenza in concedermi che per le prossime festi del Santissimo Natale io con l'annunzio delle maggiore felicità e contentezze pigli l'ardire di rassegnarle l'umilissima servitù mia, ad effetto di riconoscere in me una costanza di venerazione e d'ossequio corrispondente in tutti i numeri alla gloria del suo nome ed alla sublimità del suo merito, ed ordinata a rendermi sempre più degna dell'onore della sua real protezione; ed a Vostra Maestà fo profondissimo inchino. Pistoia, 21 dicembre 1680.
Di Vostra Maestà
umilissima, divotissima ed obbligatissima serva
Maria Maddalena Rospigliosi Panciatichi.
French translation (my own):
Sacrée Majesté Royale,
Les grâces signalées dont Votre Majesté m'a comblé grâce à sa bénéficence incomparable restent gravées hautement dans ma mémoire; et ce souvenir, si joyeux en soi, m'inspirerait un enthousiasme justifié à lui rendre continuellement la très humble servitude, de quelque manière que ma ténuité me le permet, si mes désirs n'étaient tempérés par la considération de la révérence due par tous, et par moi en particulier, à Votre Majesté et à son rang suprême.
Que Votre Majesté daigne néanmoins faire preuve de sa clémence innée et consommée en m'accordant la permission, durant les prochaines fêtes de la Très Sainte Nativité, de prendre la liberté de lui exprimer, avec l'annonce de la plus grande félicité et de la plus grande satisfaction, ma servitude humble, afin de témoigner de ma constante vénération et de mon obéissance, dignes en tous points de la gloire de son nom et de la sublimité de ses mérites, et destinées à me rendre toujours plus digne de l'honneur de sa protection royale; et à Votre Majesté je m'incline très profondément. Pistoie, le 21 décembre 1680.
De Votre Majesté
la très humble, très dévouée et très obligée serviteuse
Marie Madeleine Rospigliosi Panciatichi.
Swedish translation (my own):
Heliga Kungliga Majestät,
De anmärkningsvärda nåder som Ers Majestäts oöverträffade välgörenhet har skänkt mig är alltid djupt etsade i mitt minne; och detta minne, i sig självt så glädjefyllt, skulle inspirera mig med berättigad entusiasm att ständigt utföra handlingar av min ödmjukaste tjänande på vilket sätt min egen tenuitet än tillåter, om inte mina önskningar mildrades av hänsynen till den vördnad som alla, och jag i synnerhet, är skyldig Ers Majestät och Er högsta rang.
Må Ers Majestät likväl utöva ett mått av Er medfödda, fullkomliga nåd genom att bevilja mig tillåtelse att under de kommande högtiderna av den Heligaste Julen ta mig friheten att, med tillkännagivandet av den största lycka och tillfredsställelse, uttrycka Er min ödmjukaste tjänst, för att i mig själv inse en beständighet av vördnad och undergivenhet som på alla sätt motsvarar Ert namns ära och Er förtjänsts sublimitet, och avsedd att göra mig alltmer värdig Ert kungliga beskydds ära; och för Ers Majestät bugar jag på det djupaste. Pistoia, den 21 december 1680.
Ers Majestäts
ödmjukaste, hängivnaste och mest förpliktade tjänarinna
Maria Maddalena Rospigliosi Panciatichi.
English translation (my own):
Sacred Royal Majesty,
The remarkable graces bestowed upon me by Your Majesty's unparalleled beneficence are always highly fixed in my memory; and this remembrance, being in itself so joyful, would inspire me with justified excitement to continually render acts of my most humble servitude in whatever manner my own tenuity would permit, were my desires not tempered by the consideration of the reverence due from all, and from me in particular, to Your Majesty and to your supreme rank.
May Your Majesty nevertheless exercise a measure of your innate, consummate clemency in granting me permission, during the upcoming festivities of the Most Holy Christmas, to take the liberty of expressing to you, with the announcement of the greatest felicity and contentment, my most humble servitude, in order to recognise in myself a constancy of veneration and obsequiousness corresponding in every way to the glory of your name and the sublimity of your merit, and intended to make myself ever more worthy of the honour of your royal protection; and to Your Majesty I bow most deeply. Pistoia, December 21, 1680.
Your Majesty's
most humble, most devoted and most obliged servant
Maria Maddalena Rospigliosi Panciatichi.
Above: Kristina.
,_half-length,_in_a_black_surcote_trimmed_with_silver_embroidery_2012_CKS_05677_0218.jpg)
Above: Maria Maddalena Rospigliosi Panciatichi.
Note: »min [egen] tenuitet« = »min ringhet, min ringa person« (Svenska Akademiens ordbok).
Monday, December 8, 2025
Monday, December 1, 2025
Miniature portrait of Kristina, end of 17th century
Source:
Miniatyrporträtt Drottning Kristina 1600-talets mitt, lot 17 in Vinterns Kvalitetsauktion (begins December 7, 2025), at auktionskammaren.se:
—
"målning på kopparplåt, samtida oval ram i mässing, bakstycke med grönt siden, 8x5,5"
"painting on copper plate, contemporary oval brass frame, back with green silk, 8x5.5"
Sunday, November 30, 2025
Letter forwarded by Kristina to Azzolino, dated March 16/26 (New Style), 1667
Source:
Riksarkivet, page 17 in K 429 (Nr 36)/Alchimia et Astrologia; Azzolinosamlingen; Kungliga arkiv
The letter (with Kristina's handwriting in italics):
Ambstelodami 26 Martij 1667.
Peregrinus Philosophus in uili habitu. Doctori Heluetio remonstrauit, Se lapidem intra triduum perfecisse, biduum in præparacione salis impendit, quod difficillimum est, et medium tantum diem in præparatione sulphuris et mercurij, quod pro puerorum lusu reputandum, totum Simul non expetit sumptus maiores tribus florenis hollandicis.
Post diuturnas preces P[h]ilosophus 36 vel quadraginta annorum in hollandia occidentali prope Sparendam natus, modicum de lapide com̄unicauit seminis milij dimidium, à quo Philosophus adhuc medietatem abstulit, atqz in ignem coniecit, dicens medietatem sufficere, ita ut quasi impalpabilis athomus fuerit, quod Heluetius ceræ inclusit, et sequenti die in præsentia multorum supra quantitatem plumbi in crucibulo liquefacti proiecit, et statim optimum aurum confecit: inconsiderate odiecerat aliquid argenti Heluetius, quod per crucibulum instar aureorum florum se dispersit. Accepit deinde de hoc acero pondus trium solidorum anglicorum, et cum pondere quindecim argenteorum fudit, atqz in aqua forti separauit, hos tres solidos aceri, duos de argento tinxisse reperit, quod aurum in testa cum septem partibus antimonij probatum est, et optimum repertum, at modo nemo scit, quo se Philosophus ille contulerit ⸓
H[el]vetius est vn Medecin de la princesse dorange [sic] qui a escrit Contre la piere[.]
Je vous envoy la Copie de cette lettre qui est escrit[e] dvne homme digne de foix.
With modernised spelling (with Kristina's grammar and spelling mistakes preserved as much as possible):
Amstelodami, 26 martii 1667.
Peregrinus philosophus in vili habitu. Doctori Helvetio remonstravit, se lapidem intra triduum perfecisse, biduum in præparatione salis impendit, quod difficillimum est, et medium tantum diem in præparatione sulphuris et mercurii, quod pro puerorum lusu reputandum, totum simul non expetit sumptus majores tribus florenis Hollandicis.
Post diuturnas preces philosophus 36 vel quadraginta annorum in Hollandia occidentali prope Sparendam natus, modicum de lapide communicavit seminis milii dimidium, a quo philosophus adhuc medietatem abstulit, atque in ignem conjecit, dicens medietatem sufficere, ita ut quasi impalpabilis atomus fuerit, quod Helvetius ceræ inclusit; et sequenti die in præsentia multorum supra quantitatem plumbi in crucibulo liquefacti projecit, et statim optimum aurum confecit. Inconsiderate odjecerat aliquid argenti Helvetius, quod per crucibulum instar aureorum florum se dispersit.
Accepit deinde de hoc acero pondus trium solidorum Anglicorum, et cum pondere quindecim argenteorum fudit, atque in aqua forti separavit. Hos tres solidos aceri, duos de argento tinxisse reperit, quod aurum in testa cum septem partibus antimonii probatum est, et optimum repertum. At modo nemo scit, quo se philosophus ille contulerit.
H[el]vétius est un medecin de la princesse d'Orange [sic] qui a écrit contre la pierre.
Je vous envoie la copie de cette lettre, qui est écrit[e] d'une homme digne de foix [sic].
French translation (my own; Kristina's original French in italics and with regular modernised spelling and grammar):
Amsterdam, le 26 mars 1667.
Un philosophe itinérant, vêtu de vêtements bon marché, montra au docteur Helvétius qu'il avait achevé la pierre en trois jours, passé deux jours à préparer le sel (très difficile) et seulement une demi-journée à préparer le soufre et le mercure (un jeu d'enfant), le tout pour un coût n'excédant pas trois florins hollandais.
Après de longues prières, le philosophe, âgé de 36 ou 40 ans et né dans l'ouest de la Hollande, près de Spaarndam, partagea un peu de la pierre, une demi-graine de millet. Il en retira encore la moitié et la jeta au feu, affirmant que la moitié suffisait. Il en réduisit la quantité à un atome presque impalpable, qu'Helvétius enferma dans de la cire. Le lendemain, devant une foule nombreuse, il jeta un surplus de plomb dans un creuset de plomb en fusion et obtint aussitôt de l'or pur. Helvétius avait imprudemment jeté un peu d'argent, qui se répandit dans le creuset comme des fleurs d'or.
Il prit ensuite de cet érable l'équivalent de trois shillings anglais, les mélangea à quinze pièces d'argent et les sépara dans de l'eau concentrée. Il constata que ces trois shillings étaient teintés avec de l'érable, et que deux d'entre eux étaient en argent. Ce dernier, testé dans un récipient contenant sept parties d'antimoine, se révéla être le meilleur. Mais à ce jour, nul ne sait ce qu'est devenu ce philosophe.
H[el]vétius est un medecin de la princesse d'Orange [sic] qui a écrit contre la pierre.
Je vous envoie la copie de cette lettre, qui est écrit[e] d'une homme digne de foi.
Dutch translation (my own):
Amsterdam, 26 maart 1667.
Een rondreizende filosoof in goedkope kleren. Hij toonde dokter Helvetius dat hij de steen binnen drie dagen had voltooid, twee dagen had besteed aan de bereiding van het zout, wat zeer moeilijk is, en slechts een halve dag aan de bereiding van de zwavel en het kwikzilver, wat als kinderspel beschouwd mag worden, alles bij elkaar niet meer dan drie Hollandse florijnen kostte.
Na langdurige gebeden deelde de filosoof — die 36 of 40 jaar oud was en geboren in West-Holland, nabij Spaarndam — een klein stukje van de steen af, ter grootte van een halve gierstkorrel. Hiervan verwijderde de filosoof echter nog eens de helft, die hij in het vuur wierp met de woorden dat de helft volstond; zo bleef er slechts een vrijwel ongrijpbaar atoom over, dat Helvetius in was insloot. De volgende dag wierp hij, in het bijzijn van velen, een overmaat aan lood in een smeltkroes vol gesmolten lood, en maakte daaruit onmiddellijk het fijnste goud. Helvetius had onbedachtzaam wat zilver weggeworpen, dat zich als gouden bloemen door de smeltkroes verspreidde.
Vervolgens nam hij van deze esdoorn een gewicht ter waarde van drie Engelse shillings, goot dit samen met een gewicht van vijftien zilverstukken en scheidde het in sterk water. Hij ontdekte dat deze drie shillings met esdoorn waren gekleurd en dat twee ervan uit zilver bestonden; dit werd getest in een vat met zeven delen antimoon en bleek van de allerbeste kwaliteit te zijn. Maar tot op de dag van vandaag weet niemand waar die filosoof naartoe is gegaan.
Helvetius is arts van de Prinses van Oranje [sic], die geschreven heeft tegen de steen.
Ik stuur u een kopie van deze brief, die geschreven is door een man die het vertrouwen waard is.
Swedish translation (my own):
Amsterdam, den 26 mars 1667.
En vandrande filosof i billiga kläder. Han visade doktor Helvetius att han hade färdigställt stenen på tre dagar, tillbringat två dagar med att förbereda saltet, vilket är mycket svårt, och bara en halv dag med att förbereda svavel och kvicksilver, vilket borde betraktas som en barnlek, då allt detta inte krävde mer än tre holländska floriner.
Efter långa böner delade filosofen, som var 36 eller 40 år gammal och född i västra Holland, nära Spaarndam, lite av stenen, ett halvt hirsfrö, från vilket filosofen fortfarande tog bort hälften, och kastade det i elden och sade att hälften var tillräckligt, så att det var nästan en omärkbar atom, som Helvetius inneslöt i vax; och följande dag, i mångas närvaro, kastade han ett överskott av bly i en degel av smält bly och tillverkade omedelbart det finaste guldet. Helvetius hade tanklöst kastat bort lite silver, som spred sig genom degeln likt gyllene blommor.
Sedan tog han från denna lönn en vikt på tre engelska shilling, hällde den med en vikt på femton silvermynt och skilde den i starkt vatten. Han fann att dessa tre shilling var färgade med lönn, och två av dem var gjorda av silver, vilket testades i ett kärl med sju delar antimon och befanns vara det bästa. Men ännu vet ingen vart den filosofen har tagit vägen.
Helvetius är läkare åt prinsessan av Oranien [sic] som har skrivit mot stenen.
Jag sänder Er en kopia av detta brev, som är skrivet av en man värdig tro.
English translation (my own):
Amsterdam, March 26, 1667.
A wandering philosopher in cheap clothes. He showed Dr. Helvetius that he had completed the stone within three days, spent two days in preparing the salt, which is very difficult, and only half a day in preparing the sulphur and mercury, which should be considered child's play, all together requiring no more than three Dutch florins.
After long prayers, the philosopher, who was 36 or 40 years old and was born in western Holland, near Spaarndam, shared a little of the stone, half a millet seed, from which the philosopher still removed half, and threw it into the fire, saying that half was enough, so that it was almost an impalpable atom, which Helvetius enclosed in wax; and the following day, in the presence of many, he threw an excess of lead into a crucible of molten lead, and immediately made the finest gold. Helvetius had thoughtlessly discarded some silver, which scattered itself through the crucible like golden flowers.
He then took from this maple a weight of three English shillings, and poured it with a weight of fifteen silver pieces, and separated it in strong water. He found that these three shillings were dyed with maple, and two of them were made of silver, which was tested in a vessel with seven parts of antimony, and was found to be the best. But as of yet, no one knows where that philosopher has gone.
Helvetius is a doctor to the Princess of Orange [sic] who has written against the stone.
I am sending you a copy of this letter, which is written by a man worthy of faith.
Above: Kristina.
Above: Cardinal Decio Azzolino.
Above: Helvetius (Johann Friedrich Schweitzer).
Notes: The stone = the philosopher's stone, a mythic alchemical substance capable of turning base metals such as lead or mercury into gold or silver. Alchemists believed that it could be used to make an elixir of life which made possible rejuvenation and immortality.
Helvetius = Johann Friedrich Schweitzer (1630-1709), a Dutch physician and alchemical writer of German extraction. He is known for his books Ichts aus Nichts, für alle Begierigen der Natur (1655), Vitulus Aureus (The Golden Calf, 1667; published under the pseudonym Joakim Philander), and Miraculo transmutandi Metallica (1667).
After Helvetius moved to The Hague, he became physician to Prince Willem of Orange-Nassau, the future King William III of England (1650-1702). The only previous Princess of Orange at the time this letter was written was Mary Henrietta of England (born 1631), who had already passed away in 1660. The next one would be Queen Mary II of England (1662-1694), who became Princess of Orange when she married Willem/William in 1677.
Saturday, November 29, 2025
Excerpts from Nicolaus Heinsius' letter to Johann Friedrich Gronovius, dated June 21/July 1 (New Style), 1651
Sources:
Sylloge epistolarum a viris illustribus, volume 3, pages 269 to 271/272, published by Pieter Burman the Elder, 1727; original at the National Library of the Netherlands (Koninklijke Bibliotheek)
The Life of John Milton, vol. IV: 1649-1654, pages 319 to 320, by David Masson, 1877; original at the University of Colorado - Boulder
The letter excerpts:
... De Sarravii morte cum communicarim tecum nuncios, cur Smithii nostri, viri optimi integerrimique e vivis nuperrime sublati, ignarum esse me passus es? Metuo ne & de Holstenio funesti aliquid mox intelliganus. Valetudine enim illum valde adfecta esse proxime monuit Eques Puteanus, adeo quidem, ut desint vires, ne in Hetruriam se conferre possit, ad captandum coeli temperatioris frigus benignissimum, ut quotannis plerumque solebat. ... Menagio scribam die crastino: faxo tum intelligat de exemplaribus libelli tui, quod mones. Equiti Puteano si unum miseris, praeter ordinem nihil facies. De Tollio adeo sollicitus amicus noster videtur, ut non modo Suecum illum mihi obstruserit, sed alium etiam postea Germanum ultimis litteris, quem ego Holmiae noram, juvenem elegantis ingenii, & cujus elegiam mihi inscriptam satis venustam, tibi, credo, exhibui, cum hîc esses. Is ex aedibus heri, cujus liberos erudibat, ejectus est, instigante Boeclero, cum quo atroces inimicitas exercebat, Freinshemianis partibus addictior. Ego autem Boeclerum non magis, admisso Keckio, offensum habere mihi volo, quam, Tollio in comitatum meum adscito, Vossium. In eo etiam facetus est amicus ille noster, quod comitatu tam amplo me instructum cupiat, de commeatu & viatico nihil addat. Apage tam bonum patrem familias! Atque hae illius partes esse debuerant: de comitatu ipse mihi abunde prospexissem. Circueat igitur quantum volet, & amanuenses undique e latebris protrudat, hero tamen illos fatuo non venditabit. Keckius interim, illa plenus fiducia, jam in itinere, credo, haeret, ut me comitetur. Scribonii Largi atrox contra rempublicam Anglicanam scriptum, praelo Holmiensi jam commissum ferunt. Miser iste senecio prorsus delirat ac insanit. Misit duas in hanc urbem nuper epistolas, rabiei Sycophanticae non inanes, quibus omne se virus in me conversurum minatur, quod Miltoni scriptum probari a me intelligat. Ego vero & dixi & dicam porro, malam a Miltono causam tam bene actam, quam Regis infelicissimi causam pessime egit Scribonius. Hanc meam libertatem si ferre non potest, rumpatur. Adulatoris a me partes non est quod exigat; cum nescire non debeat, quam me servilis obsequii clientem hactenus non sit expertus. Hoc etiam maligne & Salmasiane, quod regibus non minus ac Miltonum me insensum fingit, cum publice jam bis testatus sim, quid de parricidio Anglicano senserim. Inter regicidas si locum mihi dat, ut omni procul dubio daturus, videbis brevi pro meritis ornatum & depexum. Nihil neque senectuti ejus, neque valetudini adversae parcam. Ita illum excipiam, ut parentem meum ille jamdridem excepit, pejus etiam, si potero. Comitatem & benignitatem omnem jam nunc valere jubeo & facessere. ...
... Interim a Vossio literas accipio, quibus videtur arbitrari, me jam in Gallias profectum, cum ante sex hebdomadas indicaret, expectanda pleniora Reginae mandata, quae ego nulla accepi. Puto igitur Lutetiam missa. Scribam itaque mox ad Mercatorem, qui res Augustae ea in urbe agit, quaeramque an mandata ulla acceperit. Si accepisse se adfirmabit, in pedes statim me conjiciam. Amicus noster adeo totus est in manuscriptis suis, & bibliotheca excutienda, ut aliarum rerum minime satagat. Salmasii in Miltonum invectivae jam eduntur. Graswinckelius noster etiam Regum causam suscepit defendendam contra eundem Miltonum: quem librum Elzevirianis typis velit edi. Ego poëmatia mea coepi colligere, praelo mox committenda. Si intelligam a Salmasio me tangi, nec est cur dubitem, habeo quod illa ista occasione reponam. Quia enim calumniarum non desinit,
"Maledictaque culpae
Adiicit, & non est patientia libera nobis,
Ibimus in poenas, &, quo vocat ira, sequemur."
Fasciculos, quos promisisti, si pares quamprimum recte feceris, ne quid in te morae sit. Boeclero scribam ante abitum, si quid una vis, mitte. Ad equitem etiam Puteanum si epistolium exares, probabo institutum; sed hoc tempestive satis fiet post menses duos. Valde vir ille optimus Inscriptiones antiquas videre desiderat, in Germania edendas. ... Vale, virorum amicissime. Kal. Juliis. Gregor. Amstelodami, ubi adhuc per triduum morabor.
With modernised spelling:
... De Sarravii morte cum communicarim tecum nuncios, cur Smithii nostri, viri optimi integerrimique e vivis nuperrime sublati, ignarum esse me passus es? Metuo ne et de Holstenio funesti aliquid mox intelliganus. Valetudine enim illum valde adfecta esse proxime monuit eques Puteanus, adeo quidem, ut desint vires, ne in Etruriam se conferre possit, ad captandum cœli temperatioris frigus benignissimum, ut quotannis plerumque solebat. ...
Menagio scribam die crastino; faxo tum intelligat de exemplaribus libelli tui, quod mones. Equiti Puteano si unum miseris, præter ordinem nihil facies. De Tollio adeo sollicitus amicus noster videtur, ut non modo Suecum illum mihi obstruserit, sed alium etiam postea Germanum ultimis litteris, quem ego Holmiæ noram, juvenem elegantis ingenii, et cujus elegiam mihi inscriptam satis venustam, tibi, credo, exhibui, cum hic esses.
Is ex ædibus heri, cujus liberos erudibat, ejectus est, instigante Bœclero, cum quo atroces inimicitas exercebat, Freinshemianis partibus addictior. Ego autem Bœclerum non magis, admisso Keckio, offensum habere mihi volo, quam, Tollio in comitatum meum adscito, Vossium.
In eo etiam facetus est amicus ille noster, quod comitatu tam amplo me instructum cupiat, de commeatu et viatico nihil addat. Apage tam bonum patrem familias! Atque hæ illius partes esse debuerant; de comitatu ipse mihi abunde prospexissem. Circueat igitur quantum volet, et amanuenses undique e latebris protrudat, hero tamen illos fatuo non venditabit.
Keckius interim, illa plenus fiducia, jam in itinere, credo, hæret, ut me comitetur.
Scribonii Largi atrox contra rempublicam Anglicanam scriptum, prælo Holmiensi jam commissum ferunt. Miser iste senecio prorsus delirat ac insanit. Misit duas in hanc urbem nuper epistolas, rabiei sycophanticæ non inanes, quibus omne se virus in me conversurum minatur, quod Miltoni scriptum probari a me intelligat. Ego vero et dixi et dicam porro, malam a Miltono causam tam bene actam, quam regis infelicissimi causam pessime egit Scribonius. Hanc meam libertatem si ferre non potest, rumpatur. Adulatoris a me partes non est quod exigat; cum nescire non debeat, quam me servilis obsequii clientem hactenus non sit expertus.
Hoc etiam maligne et Salmasiane, quod regibus non minus ac Miltonum me insensum fingit, cum publice jam bis testatus sim, quid de parricidio Anglicano senserim. Inter regicidas si locum mihi dat, ut omni procul dubio daturus, videbis brevi pro meritis ornatum et depexum. Nihil neque senectuti ejus, neque valetudini adversæ parcam. Ita illum excipiam, ut parentem meum ille jamdridem excepit — pejus etiam, si potero. Comitatem et benignitatem omnem jam nunc valere jubeo et facessere. ...
... Interim a Vossio litteras accipio, quibus videtur arbitrari, me jam in Gallias profectum, cum ante sex hebdomadas indicaret, expectanda pleniora reginæ mandata, quæ ego nulla accepi. Puto igitur Lutetiam missa. Scribam itaque mox ad mercatorem, qui res Augustæ ea in urbe agit, quæramque an mandata ulla acceperit. Si accepisse se adfirmabit, in pedes statim me conjiciam. Amicus noster adeo totus est in manuscriptis suis, et bibliotheca excutienda, ut aliarum rerum minime satagat.
Salmasii in Miltonum invectivæ jam eduntur. Graswinckelius noster etiam regum causam suscepit defendendam contra eundem Miltonum; quem librum Elzevirianis typis velit edi. Ego poematia mea coepi colligere, prælo mox committenda. Si intelligam a Salmasio me tangi, nec est cur dubitem, habeo quod illa ista occasione reponam. Quia enim calumniarum non desinit,
"Maledictaque culpæ
Adjicit, 'et non est patientia libera nobis,
Ibimus in pœnas, et, quo vocat ira, sequemur.'"
Fasciculos, quos promisisti, si pares quamprimum recte feceris, ne quid in te moræ sit. Bœclero scribam ante abitum, si quid una vis, mitte. Ad equitem etiam Puteanum si epistolium exares, probabo institutum; sed hoc tempestive satis fiet post menses duos. Valde vir ille optimus inscriptiones antiquas videre desiderat, in Germania edendas. ... Vale, virorum amicissime. Kalendæ juliis, gregorianis. Amstelodami, ubi adhuc per triduum morabor.
French translation (my own; I cannot tag it as such due to character limits in the tags):
... Lorsque je vous ai annoncé la mort de Sarrau, pourquoi m'avez-vous laissé ignorer le sort de notre Smetius — cet homme excellent et d'une droiture exemplaire — qui a récemment quitté le monde des vivants? Je crains d'apprendre bientôt une nouvelle funeste concernant Holstenius. Le chevalier dal Pozzo l'a récemment averti que sa santé était très précaire, au point qu'il n'avait plus la force de se rendre en Toscane pour y attraper, sous l'effet du climat tempéré, un rhume tout à fait bénin, comme il en avait coutume chaque année. ...
J'écrirai à Ménage demain; je lui ferai alors comprendre, grâce aux copies de votre lettre, vos conseils. Si vous en envoyez une au chevalier dal Pozzo, vous ne ferez rien d'inconvenant. Notre ami semble si préoccupé par Tollius qu'il m'a non seulement interdit tout contact avec ce Suédois, mais aussi, plus tard, avec un autre Allemand dans ses dernières lettres, que je connais de Stockholm. C'est un jeune homme d'une intelligence remarquable, et je crois vous avoir montré, lors de votre visite, l'élégie qui m'est dédiée et d'une grande beauté.
Il fut chassé de la maison de son frère aîné, dont il éduquait les enfants, à l'instigation de Boeckler, avec qui il entretenait une haine féroce, et il était davantage attaché au camp de Freinsheim. Mais je ne souhaite pas plus offenser Boeckler après l'admission de Keck que Vossius après l'admission de Tollius dans ma suite.
Notre ami est également courtois en ce qu'il souhaite que je dispose d'une suite aussi nombreuse, mais il ne dit rien des provisions et des frais de voyage. Loin de là une telle chose pour un si bon père de famille! Et c'était à lui d'en assumer la responsabilité; j'avais moi-même largement pourvu aux besoins de la suite. Qu'il aille donc à sa guise et qu'il débusque des secrétaires de toutes parts, mais qu'il ne les vende pas à son maître insensé.
Cependant, Keck, plein de confiance, est déjà en route, je crois; il insiste pour m'accompagner.
On dit que les écrits atroces de Scribonius Largus contre la République d'Angleterre ont déjà été imprimés à Stockholm. Ce vieillard misérable est complètement fou et délirant. Il a récemment envoyé deux lettres à cette ville, empreintes d'une rage servile, dans lesquelles il menace de déverser tout son venin sur moi parce qu'il sait que j'approuve les écrits de Milton. Mais j'ai dit et je le répète: la mauvaise cause de Milton était aussi bien défendue que celle du malheureux roi défendue par Scribonius l'était très mal. S'il ne peut supporter cette liberté que je lui accorde, qu'il périsse. Il n'a pas besoin de me flatter, car il devrait savoir qu'il ne m'a pas encore fait l'expérience d'une obséquiosité servile.
C'est là aussi une manœuvre malveillante, tout à fait dans la veine de Saumaise, car on me dépeint comme un ennemi des rois tout aussi résolu que Milton, alors que j'ai déjà publiquement exprimé à deux reprises mon opinion sur le parricide anglais. S'il me range au nombre des régicides — comme il le fera sans doute pour tout le monde —, vous le verrez bientôt couvert d'opprobre et fustigé, comme il le mérite. Je ne lui ferai aucune grâce, ni pour son grand âge ni pour sa santé déclinante. Je le traiterai comme il a traité mon père — et même pire encore, si je le peux. Pour l'heure, j'ordonne que l'on continue de faire preuve de courtoisie et de bienveillance à son égard. ...
... Cependant, je reçois une lettre de Vossius, dans laquelle il semble croire que je suis déjà parti pour la France, puisqu'il m'avait indiqué il y a six semaines que je devais attendre des instructions plus précises de la reine; or, je n'en ai reçu aucune. Je pense donc que la lettre a été envoyée à Paris. J'écrirai donc sans tarder au marchand qui gère les affaires d'Augusta dans cette ville pour lui demander s'il a reçu des instructions. S'il confirme les avoir reçues, je me précipiterai à ses pieds. Notre ami est tellement absorbé par ses manuscrits et la bibliothèque qu'il parcourt qu'il ne se soucie guère d'autre chose.
L'invective de Saumaise contre Milton est en train d'être publiée. Notre Graswinckel s'est également engagé à défendre la cause des rois contre ce même Milton, et il souhaite publier l'ouvrage qu'il a écrit chez Elzevier. J'ai commencé à rassembler mes poèmes, que je confierai bientôt à l'imprimerie. Si je découvre que Saumaise parle de moi, et il n'y a aucune raison d'en douter, j'aurai quelque chose à dire à cette occasion. Car, comme les calomnies semblent sans fin,
«Maledictaque culpæ
Adjicit, 'et non est patientia libera nobis,
Ibimus in pœnas, et, quo vocat ira, sequemur.'»
[«Et il ajoute: ‹Maudite soit la culpabilité,
Et la patience n'est pas libre pour nous;
Nous irons à nos châtiments,
Et là où la colère nous appelle, nous irons.›»]
Si vous préparez les lots promis, faites-le correctement et dans les meilleurs délais, afin qu'il n'y ait aucun retard de votre côté. J'écrirai à Boeckler avant mon départ; si vous avez besoin de quoi que ce soit, faites-le-moi savoir. Si vous écrivez aussi au chevalier dal Pozzo, j'approuverai le projet, mais cela se fera en temps voulu, dans deux mois. Cet homme remarquable souhaite ardemment voir des inscriptions anciennes publiées en Allemagne. … Adieu, très aimable homme. Les Calendes de juillet, calendrier grégorien. Amsterdam, où je resterai encore trois jours.
Dutch translation (my own; I cannot tag it as such due to character limits in the tags):
... Waarom liet u me, toen u me het nieuws van Sarrau's dood mededeelde, in het ongewisse over onze Smetius — die voortreffelijke en rechtschapen man die onlangs aan de wereld van de levenden is ontrukt? Ik vrees dat ik binnenkort iets noodlottigs over Holstenius zal vernemen. De ridder dal Pozzo waarschuwde hem onlangs dat zijn gezondheid zeer zwak was; zozeer zelfs dat hij de kracht miste om naar Toscane te reizen en daar — zoals hij gewoonlijk elk jaar deed — in het milde klimaat een onschuldige verkoudheid op te lopen. ...
Ik zal morgen aan Ménage schrijven; aan de hand van kopieën van uw brief zal ik hem vervolgens duidelijk maken wat u raadt. Als u er een naar de ridder dal Pozzo stuurt, handelt u geheel volgens de afspraak. Onze vriend maakt zich zozeer zorgen over Tollius, dat hij niet alleen die Zweed bij mij heeft tegengehouden, maar in zijn laatste brieven ook een andere Duitser, iemand die ik uit Stockholm ken. Het is een jongeman met een verfijnde geest; ik geloof dat ik u destijds, toen u hier was, de elegie heb laten zien die hij aan mij heeft opgedragen en die bijzonder mooi is.
Hij werd uit het huis van zijn oudere broeder — wiens kinderen hij onderwees — gezet op aanstichting van Boeckler, met wie hij een bittere vijandschap onderhield en die meer op de hand was van de factie van Freinsheim. Maar ik wil niet dat Boeckler zich door mij beledigd voelt omdat ik Keck heb aangenomen, net zomin als ik wil dat Vossius zich beledigd voelt omdat ik Tollius in mijn gevolg heb opgenomen.
Onze vriend toont zich welwillend door te wensen dat ik van zo'n groot gevolg word voorzien, maar over de proviand en reiskosten rept hij met geen woord. Dat zou ook niet passen bij zo'n goede huisvader! En juist dat had zijn taak moeten zijn; voor het gevolg zelf had ik immers al ruimschoots gezorgd. Laat hem dus maar rondzwerven zoveel hij wil en overal secretarissen uit hun schuilplaatsen tevoorschijn halen; aan zijn dwaze meester zal hij ze niet slijten.
Ondertussen is Keck, vol van dat vertrouwen, al onderweg, geloof ik; hij staat erop mij te vergezellen.
Men zegt dat het weerzinwekkende geschrift van Scribonius Largus tegen de Engelse Republiek in Stockholm al ter perse is gegaan. Dit ellendige oudje is volkomen verblind en krankzinnig. Onlangs heeft hij twee brieven naar deze stad gestuurd — doortrokken van kruiperige woede — waarin hij dreigt al zijn gif op mij te richten, omdat hij weet dat ik achter de geschriften van Milton sta. Maar ik heb gezegd, en zal het opnieuw zeggen: Miltons slechte zaak werd even goed bepleit als de zaak van Scribonius' hoogst ongelukkige koning uiterst slecht werd verdedigd. Als hij deze vrijmoedigheid van mij niet kan verdragen, laat hem dan ten onder gaan. Hij hoeft van mij niet te verwachten dat ik de rol van vleier speel; hij zou immers moeten weten dat hij mij nog nooit heeft meegemaakt als iemand die zich aan slaafse onderdanigheid schuldig maakt.
Dit is ook kwaadaardig en doet denken aan Saumaise, aangezien het mij afschildert als een even grote vijand van koningen als Milton — terwijl ik toch al tweemaal in het openbaar heb uitgesproken wat ik van de Engelse koningsmoord vond. Als hij mij een plaats toebedeelt tussen de koningsmoordenaars —, wat hij ongetwijfeld bij iedereen zal doen — zult u zien dat hij spoedig wordt aangepakt en afgeranseld, zoals hij verdient. Ik zal hem niet ontzien, noch zijn hoge leeftijd, noch zijn wankele gezondheid. Ik zal hem behandelen zoals hij mijn vader heeft behandeld — of zelfs nog erger, als ik daartoe in staat ben. Ik geef echter bevel om jegens hem, in de huidige omstandigheden, alle hoffelijkheid en vriendelijkheid in acht te nemen. ...
... Ondertussen ontvang ik een brief van Vossius, waarin hij blijkbaar meent dat ik al naar Frankrijk ben vertrokken, aangezien hij zes weken geleden aangaf dat ik nadere instructies van de koningin moest afwachten; die heb ik echter niet ontvangen. Ik vermoed dus dat ze naar Parijs zijn gestuurd. Ik zal daarom binnenkort schrijven aan de koopman die in die stad de zaken van Augusta behartigt, en hem vragen of hij instructies heeft ontvangen. Mocht hij bevestigen dat hij die heeft gekregen, dan zal ik mij dadelijk aan zijn voeten werpen. Onze vriend gaat zo op in zijn manuscripten en de bibliotheek die hij doorzoekt, dat hij haast geen aandacht heeft voor andere zaken.
Saumaise's smaadschrift tegen Milton wordt nu uitgegeven. Onze Graswinckel heeft zich er ook toe verbonden de zaak van de koningen tegen diezelfde Milton te verdedigen, en hij wenst dat boek bij Elzevier te uitgeven. Ik ben begonnen mijn gedichten te verzamelen, die ik binnenkort aan de drukker zal toevertrouwen. Als ik erachter kom dat Saumaise het over mij heeft, en daar is geen reden toe om aan te twijfelen, dan heb ik daar zeker iets over te zeggen. Want er lijkt geen einde te komen aan de lasterpraat,
"Maledictaque culpæ
Adjicit, 'et non est patientia libera nobis,
Ibimus in pœnas, et, quo vocat ira, sequemur.'"
["En hij voegt eraan toe: 'Vervloekt is de schuld,
En er is voor ons geen geduld meer;
Wij zullen onze straf tegemoet gaan,
En waar de toorn ook roept, zullen wij volgen.'"]
Als u de beloofde pakketjes klaarmaakt, doe dit dan zo snel mogelijk en op de juiste manier, zodat er aan uw kant geen vertraging ontstaat. Ik zal Boeckler schrijven voordat ik vertrek; laat het me weten als u iets nodig hebt. Als u ook een brief aan de ridder dal Pozzo schrijft, zal ik het plan goedkeuren, maar dat zal te zijner tijd gebeuren, over twee maanden. Die voortreffelijke man wil heel graag oude inscripties zien om ze in Duitsland te laten uitgeven. ... Vaarwel, meest vriendelijke man. De kalenden van juli, gregoriaans. Amsterdam, waar ik nog drie dagen blijf.
Swedish translation (my own):
... När jag berättade för er om Sarraus död, varför lät Ni mig då förbli okunnig om vår Smetius, den bäste och mest rättrådige mannen, som nyligen tagits bort från de levande? Jag är rädd att jag snart kommer att förnimma något ödesdigert om Holstenius. Kavaljeren dal Pozzo varnade honom nyligen för att hans hälsa var mycket dålig, så pass att han saknade styrkan att resa till Toscana för att drabbas av en mycket mild förkylning från det milda klimatet, som han vanligtvis har gjort varje år. ...
Jag skriver till Ménage imorgon; då skall jag utifrån kopiorna av Ert brev låta honom förstå vad Ni råder. Om Ni skickar ett till kavaljer dal Pozzo, gör Ni ingenting utöver ordern. Vår vän verkar så bekymrad över Tollius att han inte bara har hindrat den svensken från mig, utan också senare en annan tysk i sina sista brev, som jag känner från Stockholm. Han är en ung man med ett elegant ingenium, och vars elegi, skriven till mig och ganska vacker, jag tror att jag visade Er när Ni var här.
Han blev utkastad från sin äldre brors hus, vars barn han instruerade, på initiativ av Boeckler, med vilken han hade utövat en fruktansvärd fiendskap, och han var mer fäst vid Freinsheims fraktion. Men jag vill inte att Boeckler, efter att jag släppt in Keck, skall bli kränkt av mig, lika lite som jag vill att Vossius skall bli kränkt av mig efter att jag släppt in Tollius i mitt följe.
Vår vän är också artig i det att han önskar att jag skall få ett så stort följe, men han tillägger ingenting om proviant och resekostnader. Långt ifrån en så bra familjefar! Och dessa borde ha varit hans delar; jag hade själv rikligt försörjt följet. Så låt honom ströva omkring så mycket han vill och ta fram sekreterare ur gömställena överallt, men han kommer inte att sälja dem till sin dåraktiga herre.
Under tiden är Keck, full av den tillförsikten, redan på väg, tror jag; han insisterar på att följa med mig.
De säger att Scribonii Largi fruktansvärda skrift mot Republiken England redan har överlämnats till pressen i Stockholm. Denne eländige gubbe är fullständigt förvirrad och galen. Han har nyligen skickat två brev till denna stad, inte tomma på sykofantisk ilska, i vilka han hotar att vända all sin gift mot mig eftersom han vet att jag godkänner Miltons skrifter. Men jag har sagt och kommer att säga igen att Miltons dåliga sak lika väl framfördes som Scribonius olyckligaste konungs sak mycket illa framfördes. Om han inte kan bära denna mina friheter, låt honom förgöras. Han behöver inte kräva rollen som smickrare av mig, eftersom han inte borde vara omedveten om att han ännu inte har upplevt mig som en klient av servil undergivenhet.
Detta är också illvilligt och precis som Saumaise, eftersom det framställer mig som inte mindre än en kungafiende än Milton, ty jag redan två gånger offentligt har betygat vad jag tyckte om det engelska fadermordet. Om han ger mig en plats bland kungamördarna, vilket han utan tvekan kommer att ge till alla, kommer Ni snart att få se honom smyckad och piskad, som han förtjänar. Jag skall inte skona någonting som helst, varken hans ålderdom eller hans sviktande hälsa. Jag skall behandla honom på samma sätt som han behandlade min far — ännu värre, om jag kan. Jag befaller att all artighet och vänlighet iakttas mot honom som det ser ut nu. ...
... Under tiden får jag ett brev från Vossius, i vilket han tycks tro att jag redan har givit mig av till Frankrike, eftersom han för sex veckor sedan antydde att jag borde invänta mer fullständiga instruktioner från drottningen; jag har inte fått några. Så jag tror att det skickades till Paris. Jag kommer därför snart att skriva till köpmannen som hanterar Augustas angelägenheter i den staden och fråga honom om han har fått några instruktioner. Om han bekräftar att han har mottagit dem, kommer jag genast att kasta mig för hans fötter. Vår vän är så uppslukad av sina manuskript och biblioteket han söker igenom att han knappt bryr sig om annat.
Saumaises smädeskrift mot Milton publiceras nu. Vår Graswinckel har också åtagit sig att försvara konungarnas sak mot samme Milton, vilken bok han vill ge ut på Elzeviers tryckeri. Jag har börjat samla mina dikter, som jag snart kommer att överlämna till tryckeriet. Om jag får reda på att Saumaise talar om mig, och det inte finns någon anledning att tvivla på det, har jag något att säga vid det tillfället. För eftersom det inte finns något slut i sikte på förtalen,
»Maledictaque culpæ
Adjicit, 'et non est patientia libera nobis,
Ibimus in pœnas, et, quo vocat ira, sequemur.'«
[»Och han tillägger: ›Förbannad är skulden,
Och det finns inget fritt tålamod för oss;
Vi skall gå till våra straff,
Och vart vreden än kallar, skall vi följa.‹«]
Om Ni förbereder de paket Ni lovat, gör dem korrekt så snart som möjligt, så att det inte blir någon försening från Er sida. Jag kommer att skriva till Boeckler innan jag reser; om Ni vill ha något, låt mig veta. Om Ni också skriver ett brev till kavaljer dal Pozzo, kommer jag att godkänna planen, men detta kommer att ske i sinom tid, efter två månader. Den utmärkte mannen önskar mycket att se forntida inskriptioner, som skall publiceras i Tyskland. ... Farväl, vänligaste av män. Den kalends juli, gregoriansk. Amsterdam, där jag skall stanna i ytterligare tre dagar.
English translation (my own):
... When I shared with you the news of Sarrau's death, why did you allow me to remain ignorant about our Smith, that best and most upright man, who has recently been taken from the living? I fear that I will soon learn something fatal about Holstenius. The Cavaliere dal Pozzo recently warned him that his health was very poor, so much so that he lacked the strength to travel to Tuscany to catch a most benign cold from the temperate climate, as he has usually done every year. ...
I will write to Ménage tomorrow; then I will make him understand from the copies of your letter what you advise. If you send one to the Cavaliere dal Pozzo, you will do nothing outside the order. Our friend seems so concerned about Tollius that he has not only blocked that Swede from me, but also later another German in his last letters, whom I know from Stockholm. He is a young man of elegant intelligence, and whose elegy, inscribed to me and quite beautiful, I believe I showed you when you were here.
He was kicked out of his older brother's house, whose children he was educating, at the instigation of Boeckler, with whom he had carried on an atrocious enmity, and he was more attached to Freinsheim's faction. But I don't want Boeckler, after my admitting Keck, to be offended by me any more than I want Vossius to be offended by me after my admitting Tollius into my retinue.
Our friend is also courteous in that he desires me to be provided with such a large retinue, but he adds nothing about provisions and travel expenses. Far be it from such a good pater familias! And these should have been his parts; I myself had abundantly provided for the retinue. So let him roam around as much as he wants and bring secretaries out of hiding everywhere, but he will not sell them to his foolish master.
In the meantime, Keck, full of that confidence, is already on his way, I believe; he insists on accompanying me.
They say that Scribonius Largus' atrocious writing against the English Commonwealth has already been committed to the press at Stockholm. This wretched old man is completely deluded and insane. He has recently sent two letters to this city, not empty of sycophantic rage, in which he threatens to turn all his venom against me because he knows that I approve of Milton's writings. But I have said and will say again that Milton's bad cause was as well pleaded as Scribonius' most unfortunate King's cause was very badly pleaded. If he cannot bear this liberty of mine, let him be destroyed. He has no need to demand from me the role of a flatterer, since he should not be unaware that he has not yet experienced me as a client of servile obsequiousness.
This is also malicious and Salmasian, because it paints me as no less an enemy of kings than Milton, since I have already twice publicly testified what I thought about the English parricide. If he gives me a place among the regicides, as he will undoubtedly give to everyone, you will soon see him adorned and flogged, as he deserves. I will spare nothing, neither his old age nor his failing health. I will treat him in the same way he treated my father — even worse, if I can. I command that all courtesy and kindness be maintained with him as things now stand. ...
... In the meantime I receive a letter from Vossius, in which he seems to think that I have already set out for France, since he indicated six weeks ago that I should await fuller instructions from the Queen; I have received none. So I think it was sent to Paris. I will therefore write soon to the merchant who is handling Augusta's affairs in that city and ask him whether he has received any instructions. If he affirms that he has received it, I will throw myself at his feet at once. Our friend is so absorbed in his manuscripts and the library he is searching through that he hardly bothers with other things.
Saumaise's invective against Milton is now being published. Our Graswinckel has also undertaken to defend the kings' cause against the same Milton, the which book he wishes to publish at Elzevier's press. I have begun to collect my poems, which I will soon commit to the press. If I find out that Saumaise is talking about me, and there is no reason to doubt it, I have something to say on that occasion. For, because there is no end in sight to the calumnies,
"Maledictaque culpæ
Adjicit, 'et non est patientia libera nobis,
Ibimus in pœnas, et, quo vocat ira, sequemur.'"
["And he adds, 'Cursed is the guilt,
And there is no patience free for us;
We will go to our punishments,
And wherever anger calls, we will follow.'"]
If you prepare the bundles you promised, do them correctly as soon as possible, so that there is no delay in your case. I will write to Boeckler before I leave; if you want anything, let me know. If you also write a letter to the Cavaliere dal Pozzo, I will approve the plan, but this will be done in due time, after two months. That excellent man greatly desires to see ancient inscriptions, to be published in Germany. ... Goodbye, most friendly of men. The Kalends of July, Gregorian. Amsterdam, where I shall remain for three more days.
Above: Kristina.
Above: Claude Sarrau.
Above: Lucas Holstenius.
Above: Cassiano dal Pozzo.
Above: Gilles Ménage.
Above: Johann Heinrich Boeckler.
Above: Johann Freinsheim.
Above: Claude Saumaise.
Above: John Milton.
Above: Daniel Heinsius.
Above: Johann Friedrich Gronovius.
Above: Nicolaus Heinsius.
Notes: Claude Sarrau (born circa 1600), a French writer, scholar, jurist and politician, had died on May 20 or 30, 1651, at about 50 or 51 years old.
"our Smith" = Johannes Smith of Kettenis (Johannes Smetius; born 1590), a Dutch minister, collector and archaeologist, had died on May 30, 1651, at 60 years old.
Holstenius = Lucas Holstenius (Lukas Holste; 1596-1661), a German Catholic humanist, geographer, historian and librarian. In five years' time he would play a critical role in the final steps of Kristina's conversion to Catholicism; he himself was a Catholic convert from Lutheranism. He also helped to convert the Landgrave Friedrich of Hesse-Darmstadt (1616-1682) and the Danish Count Christoph von Rantzau (born circa 1623, died 1696).
The Cavaliere dal Pozzo = Cassiano dal Pozzo (1588-1657), an Italian scholar and patron of arts.
Ménage = Gilles Ménage (1613-1692), a French scholar.
Tollius = Jakob Tollius (1633-1696), the younger half-brother of Cornelius Tollius (born circa 1628, died 1654) and Alexander Tollius (born circa 1630, died 1675), both professors at the University of Harderwijk. There Jakob studied letters and medicine and obtained a doctoral decree in medicine. After serving as Heinsius' secretary, he became head of the Latin School in Gouda, but he was removed from this position because of controversy over his liberal views. He eventually became professor in Duisburg and resigned after converting to Catholicism. Jakob then wandered around in other countries, especially Italy, and died destitute in Utrecht. He was a renowned scholar of classical languages and antiquities. The older brother Heinsius mentions here was Alexander, as Cornelius died before he could father any children.
Keck = Johann Christian Keck (1631-1687), a German poet, councilman of the court and church in the Margraviate of Baden-Durlach, and director of Durlach Gymnasium, all the Latin country schools, and the scholarship holders.
Scribonius Largus was a mocking nickname for Claude Saumaise (1588-1653) in Heinsius' circle, after the court physician to the Roman Emperor Claudius.
Heinsius' father = Daniel Heinsius (1580-1655), one of the most famous scholars of the Dutch Renaissance.
Augusta was Heinsius's nickname for Kristina, based on her original middle name, Augusta.
Graswinckel = Dirk Graswinckel (1600-1666), a Dutch jurist, a significant writer on the freedom of the seas. He was a controversialist who also rose to a high legal position (Fiscal of Holland), where he advised René Descartes (1596-1650). He was a cousin and pupil of Hugo Grotius (1583-1645). He was also a poet and translator of Thomas à Kempis (born circa 1380, died 1471).
The Kalends of July = July 1.
Subscribe to:
Posts (Atom)