Thursday, December 11, 2025

Kristina's handwritten letter to Maria Eleonora, written between 1645 and 1648

Source:

Riksarkivet, pages 36 to 37 in K 85; Ingångna skrivelser; Drottning Maria Eleonora; Svenska drottningars arkivaliesamlingar i riksarkivet; Kungliga arkiv


The letter:

Durchleuchtige Hochgeborne Konigin Her nebste
Hochgerte Frau Mutter.
Es hat der Von Ostau auff E Mtt befel alhier beij mir Sollicitiret Von Wegen das ah[m]t Wollin auff das gedachtes ahmt E Mtt mochte eingereummet Werden vm aldar eine Zeit lang mit Jhre hoffhaltung Zu Verbleiben. Hier auff hab Jch nicht Vnterlassen Können E Mtt meine Wol meinte meinung auff Zu decken Vndt mitt disen Weinigen Worten meine resolution Zu geben, demutigst bittent, mirs nicht vbel auff Zu nemen das ich E Mtt in diser schahe / so Wol als in eil der Recommendation fur des Churfursten Ld.n / nicht habe Wilfaren Konnen, Vndt sich Vorsicheren, das Wo das das erst Nutzlich Vndt reputirlich Were, Vndt das andre beij diser Zeit beschaffenheit mir mughlich geWest (ohne præiuditz Von mir Vndt meinen stat Zu practicie[r]en so Were mir nichts libers geWest als E M Hier als in andern ein gehorsames Contentement Zu thun, Vndt bitte deroWegen demutig E. Mtt gerhurn dises nachfolgendes Zu behert[z]igen, Vndt dise Weinige Worte mitt patience Audience Zu Vorstaten dieWe[i]l sie allein dahin Zeilen das E. Mtt. da durch mögen Vorschichert sein das nichtes mihr liber Vndt Considerabeler Jst als E. Mtt respect ehre Vndt reputation. Es ist E Mtt leider gottes mihr Wol beKant in Was grosse pericquel Pommeren in diser Kriges Zeit geraten, Wie offt es Von feinde Vndt den vnsserigen selbes ruiniret Worden Vndt Consequenter dis amt auch seinen theil beKommen also das es nuhr bastant sein sol E M nach gebur Jhre noth durft Zu geben, also das Jch billich furchte das das landes armuth E. Mtt so Viel Difficulteten geben Wirt das ich es nicht g[e]nugsam beschreiben Kan, Jch Wolte Wol Wunschen das es so da mitt beschaffen Were, das Jch es mitt Ehre E M schenken, [...] Vndt E Mt es mit reputation beWhonen Konte, di[e]Weil es ein Orth Von so Sch[l]echter Consideration [ist] das es [eine] schande Were E M abZus[ch]lagen, Wen es nicht alle Zeit des Kriges gefer, vnter Worfen Were, also das E Mtt es nimmeer in ruhe Werden possidiren Konnen, sondren allezeit [in] das furcht leben das E M ettWas feindtliches geraten, mochte Wil derenthalben mir nicht anste[he]n, das ich Zu lassen Wsolte das meine Fraumutter das feindes Wutten VnterWorfen sein solte, Sondren Wolte Wunschen das E M sich Wolte gefallen lassen so lange in ihr Vetterliches haus Zu Vor Weilen, bis es E. Mt ein mal gefallen möchte sich Wider Zuruck zu begeben nacher S[ch]ueden / Welches tif den hertzlich Wun[s]che das es E M beliben tet / al Wo E M mit Högster devotion Vndt respect solten veneriret Werden, Mitler zeit aber Wil mich bedunKen es beij ans E M nutzen Vndt respect besten dig beij ihren VorWantes Zu bleiben. ich meines teils bitt Fleisig sie Woll diese meine excuse admittiren Vndt Vorsichert sein das alles einigh Vndt allein Zu E M ehr Vndt nutz angesehen ist. Vndt thu E M hie mit dem Hogsten empfolen, Vnd Vorbleibe Wie ich allzeit g[e]West
E Mtt
demutige gehor
same tochter
Christina mp

With modernised spelling (with Kristina's spelling mistakes preserved as much as possible):

Durchlauchtige, hochgeborene Königin,
hernebst hochgeehrte Frau Mutter,
Es hat der von Ostau auf Eurer Majestät Befehl allhier bei mir sollizitiert von wegen das A[m]t Wollin, auf das gedachtes Amt Eure Majestät möchte eingeräumt werden, um allda eine Zeit lang mit ihre Hofhaltung zu verbleiben.

Hierauf hab' ich nicht unterlassen können, Eure Majestät meine wohlmeinte Meinung aufzudecken und mit diesen weinigen [sic] Worten meine Resolution zu geben; demutigst [sic] bittend, mir's nicht ubel [sic] aufzunehmen, dass ich Eurer Majestät in dieser Schahe [sic], sowohl als in Eil der Rekommandation für des Kurfursten [sic] Liebden, nicht habe willfahren konnen [sic], und sich vorsicheren [sic], dass wo dass das Erst nützlich und reputierlich wäre, und das andre bei dieser Zeit Beschaffenheit mir muglich gewest [sic] (ohne Präjudiz von mir und meinen Staat zu praktizie[r]en), so wäre mir nichts liebers gewest als Eurer Majestät hier als in andern ein gehorsames Kontentement zu tun; und bitte derowegen demutig [sic] Eure Majestät gerhurn [sic] dieses Nachfolgendes zu beherzigen und diese weinige Worte [sic] mit Patienz Audienz zu vorstatten [sic], diewe[i]l sie allein dahin zeilen [sic], dass Eure Majestät dadurch mögen vorschichert [sic] sein, dass nichtes mir lieber und konsiderabler ist, als Eurer Majestät Respekt, Ehre und Reputation.

Es ist Eure Majestät, leider Gottes, mir wohlbekannt in was große Perikel Pommeren [sic] in dieser Kriegszeit geraten, wie oft es von Feinde und den unserigen selbes ruiniert worden und consequenter dies Amt auch seinen Teil bekommen — also dass es nur bastand sein, soll Eure Majestät nach Gebuhr [sic] ihre Notdurft zu geben, also dass ich billig furchte [sic], dass das Landes Armut Eurer Majestät so viel Diffikultäten geben wird, dass ich es nicht g[e]nugsam beschreiben kann.

Ich wollte wohl wunschen [sic], dass es so damit beschaffen wäre, dass ich es mit Ehre Eure Majestät schenken und Eure Majestät es mit Reputation bewohnen konnte, di[e]weil es ein Ort von so sch[l]echter Konsideration [ist], dass es [eine] Schande wäre, Eurer Majestät abzus[ch]lagen, wenn es nicht allzeit des Kriegsgefähr unterworfen wäre; also dass Eure Majestät es nimmer in Ruhe werden possidieren können, sondren [sic] allzeit [in] das Furcht leben, dass Eure Majestät etwas feindliches geraten mochte.

Will derenthalben mir nicht anste[he]n, dass ich zulassen sollte, dass meine Frau Mutter das Feindes Wuten unterworfen sein sollte, sondren wollte wunschen [sic], dass Eure Majestät sich wollte gefallen lassen so lange in ihr vetterliches Haus zuvor weilen, bis es Eurer Majestät einmal gefallen möchte, sich wieder zurück zu begeben nachher S[ch]weden (welches tief den herzlich Wun[s]che [sic], dass es Eure Majestät belieben tät[e]), allwo Eure Majestät mit högster [sic] devotion und Respekt sollten veneriert werden.

Mittlerzeit aber will mich bedünken, es bei an's Eurer Majestät Nutzen und Respekt beständig bei ihren Vorwantes [sic] zu bleiben. Ich meines Teils bitt' fleißig, sie wolle diese meine Exküse admittieren und vorsichert [sic] sein, dass alles einig und allein zu Eurer Majestät Ehr und Nutz angesehen ist; und tue Eurer Majestät hiemit dem Hogsten [sic] empfohlen und vorbleibe [sic], wie ich allzeit g[e]west,
Eurer Majestät
demütige, gehorsame Tochter
Christina, m. p.

With modernised spelling:

Durchlauchtige, hochgeborene Königin,
hernebst hochgeehrte Frau Mutter,
Es hat der von Ostau auf Eurer Majestät Befehl allhier bei mir sollizitiert von wegen das A[m]t Wollin, auf das gedachtes Amt Eure Majestät möchte eingeräumt werden, um allda eine Zeit lang mit ihre Hofhaltung zu verbleiben.

Hierauf hab' ich nicht unterlassen können, Eure Majestät meine wohlmeinte Meinung aufzudecken und mit diesen wenigen Worten meine Resolution zu geben; demütigst bittend, mir's nicht übel aufzunehmen, dass ich Eurer Majestät in dieser Sache, so wohl als in Eil der Rekommandation für des Kurfürsten Liebden, nicht habe willfahren können, und sich versichern, dass wo dass das Erst nützlich und reputierlich wäre, und das andre bei dieser Zeit Beschaffenheit mir möglich gewest (ohne Präjudiz von mir und meinen Staat zu praktizie[r]en), so wäre mir nichts liebers gewest als Eurer Majestät hier als in andern ein gehorsames Kontentement zu tun; und bitte derowegen demütig Eure Majestät gern dieses Nachfolgendes zu beherzigen und diese wenige Worte mit Patienz Audienz zu verstatten, diewe[i]l sie allein dahin zielen, dass Eure Majestät dadurch mögen versichert sein, dass nichtes mir lieber und konsiderabler ist, als Eurer Majestät Respekt, Ehre und Reputation.

Es ist Eure Majestät, leider Gottes, mir wohlbekannt in was große Perikel Pommern in dieser Kriegszeit geraten, wie oft es von Feinde und den unserigen selbes ruiniert worden und consequenter dies Amt auch seinen Teil bekommen — also dass es nur bastand sein, soll Eure Majestät nach Gebühr ihre Notdurft zu geben, also dass ich billig fürchte, dass das Landes Armut Eurer Majestät so viel Diffikultäten geben wird, dass ich es nicht g[e]nugsam beschreiben kann.

Ich wollte wohl wünschen, dass es so damit beschaffen wäre, dass ich es mit Ehre Eure Majestät schenken und Eure Majestät es mit Reputation bewohnen konnte, di[e]weil es ein Ort von so sch[l]echter Konsideration [ist], dass es [eine] Schande wäre, Eurer Majestät abzus[ch]lagen, wenn es nicht allzeit des Kriegsgefähr unterworfen wäre; also dass Eure Majestät es nimmer in Ruhe werden possidieren können, sondern allzeit [in] das Furcht leben, dass Eure Majestät etwas feindliches geraten mochte.

Will derenthalben mir nicht anste[he]n, dass ich zulassen sollte, dass meine Frau Mutter das Feindes Wuten unterworfen sein sollte, sondern wollte wünschen, dass Eure Majestät sich wollte gefallen lassen so lange in ihr vetterliches Haus zuvor weilen, bis es Eurer Majestät einmal gefallen möchte, sich wieder zurück zu begeben nachher S[ch]weden (welches tief den herzlich Wün[s]che, dass es Eure Majestät belieben tät[e]), allwo Eure Majestät mit höchster devotion und Respekt sollten veneriert werden.

Mittlerzeit aber will mich bedünken, es bei an's Eurer Majestät Nutzen und Respekt beständig bei ihren Verwantes zu bleiben. Ich meines Teils bitt' fleißig, sie wolle diese meine Exküse admittieren und versichert sein, dass alles einig und allein zu Eurer Majestät Ehr und Nutz angesehen ist; und tue Eurer Majestät hiemit dem Höchsten empfohlen und verbleibe, wie ich allzeit g[e]west,
Eurer Majestät
demütige, gehorsame Tochter
Christina, m. p.

French translation (my own):

Sérénissime, bien née Reine,
et Madame ma très honorée Mère,
Von Ostau m'a sollicité ici, sur l'ordre de Votre Majesté, au sujet du district de Wollin, demandant que ledit district soit concédé à Votre Majesté, afin qu'elle puisse y résider quelque temps avec sa cour.

A la lumière de ce qui précède, je n'ai pu me dispenser de faire part à Votre Majesté de mon opinion, dictée par la meilleure intention, et de lui exposer, en ces quelques mots, ma résolution; la suppliant humblement de ne point prendre en mauvaise part le fait que je n'aie pu obéir promptement à Votre Majesté en cette affaire, ni accéder à la recommandation faite en faveur de Sa Dilection l'électeur; et je prie Votre Majesté de tenir pour certain que, si la première démarche eût été avantageuse et honorable, et si la seconde — eu égard aux circonstances actuelles — m'eût été possible (sans porter préjudice à ma personne ou à mon état), rien ne m'eût été plus agréable que de donner à Votre Majesté un témoignage d'obéissance et de satisfaction, en cette occasion comme en toutes les autres. Je supplie donc humblement Votre Majesté de bien vouloir accueillir favorablement ces propos et d'accorder patiemment audience à ces quelques mots, car ils n'ont d'autre but que d'assurer Votre Majesté que rien ne m'est plus cher ni plus précieux que le respect, l'honneur et la réputation de Votre Majesté.

Il m'est, hélas, Votre Majesté, parfaitement connu dans quel grand péril la Poméranie est tombée en cette période de guerre, combien de fois elle a été ravagée tant par l'ennemi que par nos propres gens ; et, par voie de conséquence, cette contrée a elle aussi reçu sa part de malheurs. Il s'avère dès lors si ardu de fournir à Votre Majesté ce dont elle a besoin — ainsi que l'exigent les circonstances — que je crains, à juste titre, que la misère de ce pays ne suscite pour Votre Majesté tant de difficultés qu'il me serait impossible de les décrire de manière adéquate.

Je souhaiterais vivement que les circonstances fussent telles que je pusse l'offrir à Votre Majesté, et que Votre Majesté pût l'habiter avec honneur; car c'est un lieu d'une si piètre considération qu'il serait déshonorant de le refuser à Votre Majesté, n'était-ce qu'il demeure perpétuellement exposé aux périls de la guerre. Ainsi, Votre Majesté ne la saurait jamais posséder en paix, mais vivrait sans cesse dans la crainte de voir quelque hostilité s'abattre sur elle.

Par égard pour elle, je ne voudrais point que ce fût par ma faute que Madame ma Mère se trouvât exposée à la fureur de l'ennemi; je souhaiterais plutôt qu'il plût à Votre Majesté de s'attarder quelque temps en la demeure auprès de son neveu, jusqu'à ce qu'il plaise un jour à Votre Majesté de regagner la Suède (laquelle forme le vœu le plus profond et le plus sincère de voir Votre Majesté agir ainsi), où elle serait vénérée avec la plus haute dévotion et le plus grand respect.

Mais cependant il me semble que, pour le bien et le respect dus à Votre Majesté, elle devrait demeurer encore auprès de ses proches. Pour ma part, je lui supplie instamment d'accueillir cette excuse et d'être assurée que toute chose est envisagée uniquement pour l'honneur et le bien de Votre Majesté; et par ces présentes, je recommande Votre Majesté au Très-Haut et demeure, comme je l'ai toujours été,
de Votre Majesté
la humble et obéissante fille
Christine, m. p.

Swedish translation (my own; using some archaic language):

Durchlauchtigaste, högborna Drottning,
härnäst högtärade Frumoder,
Von Ostau har, på Ers Majestäts befallning, solliciterat mig här angående amtet Wollin och begärt att nämnda amt beviljas Ers Majestät, så att Ni kan förbli där en tid med Ert hovhushåll.

Härpå har jag inte kunnat underlåta att för Ers Majestät upptäcka min välmenta mening och att med dessa få ord ge min resolution, ödmjukast bedjande Er att inte ta det illa upp att jag inte snabbt har kunnat villfara Ers Majestät häri eller i rekommendationen för Hans Kärlighet kurfursten, och att Ers Majestät försäkrar Er om att, om det första hade varit nyttigt och reputerligt, och om det andra hos denna tids beskaffenhet hade varit möjligt för mig (utan att praktisera prejudis till mig eller min stat), skulle ingenting ha varit mig kärare än att göra Ers Majestät ett hörsamt kontentement vid detta tillfälle liksom vid alla andra; och jag ber därför ödmjukt Ers Majestät att gärna behjärta detta följande och med patiens tillåta dessa få ord audiens, ty de syftar enbart till för att Ers Majestät må vara försäkrad att ingenting är mig kärare eller konsiderablare än Ers Majestäts respekt, ära och reputation.

Det är, Ers Majestät, Gud beklageligen, mig välkänt för mig vilken stor perikel Pommern har råkat i under denna krigstid, hur ofta det har blivit ruinerat av fiender och våra egna, och följaktligen har även detta amt fått sin del — det är alltså endast bastant att man skall ge Ers Majestät Er nödtorft efter gebör, så att jag billigt fruktar att landets armod kommer att ge Ers Majestät så många diffikulteter att jag inte nogsamt kan beskriva dem.

Jag skulle väl önska att det var så beskaffat att jag kunde skänka det till Ers Majestät och att Ers Majestät kunde bevåna det med reputation, ty det är en ort av så slät konsideration att det vore en skand att avslå Ers Majestät den, om det inte alltid var krigsfaror underkastad; alltså skulle Ers Majestät aldrig kunna possedera det i ro, utan alltid leva i fruktan för något fientligt.

För hennes skull vill jag inte att det står mig an att min frumoder skulle bli fiendens vrede underkastad, utan skulle önska att Ers Majestät må behaga vila en tid i Ers brorsons hus tills det engång må behaga Ers Majestät att bege sig tillbaka till Sverige (vilket är dess djupa och hjärtliga önskan att Ers Majestät göre det), varest Ers Majestät skulle bli venererad med den högsta devotion och respekt.

Men emellertyd låter jag mig betycka att Ers Majestät, för Er nytta och respekt, beständigt skall stanna hos hennes förvanter. För min del ber jag Er flitigt att admittera denna min exkys och att vara försäkrad att allt enbart anses vara till Ers Majestäts ära och nytta; och jag gör härmed Ers Majestät till den Högste befallad och förblir, som jag alltid har varit,
Ers Majestäts
ödmjuka, hörsamma dotter
Kristina, m. p.

English translation (my own):

Most Serene, High-Born Queen,
and highly honoured Lady Mother,
Von Ostau has, by Your Majesty’s command, solicited me here regarding the district of Wollin, requesting that said district be granted to Your Majesty, so that you may reside there for a time with your court household.

In light of this, I have not been able to neglect discovering to Your Majesty my well-meant opinion and to give, in these few words, my resolution, humbly begging you not to take it badly that I have not been able to quickly obey Your Majesty in this matter, or in the recommendation for His Lovingness the Elector, and that Your Majesty assure yourself that, had the former course of action been beneficial and reputable, and had the latter — given the current time — been possible for me (without practicing prejudice to myself or my state), nothing would have pleased me more than to do Your Majesty an obedient contentment on this occasion as on all others; and I therefore humbly beg Your Majesty to gladly take the following to heart and to patiently permit these few words an audience, for they aim solely to assure Your Majesty that nothing is dearer or more considerable to me than Your Majesty's respect, honour and reputation.

It is, alas, Your Majesty, well known to me what great peril Pomerania has fallen into during this time of war, how often it has been ruined by enemies and our own people, and consequently this district has also received its share — it is thus only enough that one give Your Majesty what you need, as is required, so that I rightly fear that the poverty of the land will give Your Majesty so many difficulties that I cannot sufficiently describe them.

I would well wish that matters stood such that I could give it to Your Majesty and that Your Majesty could inhabit it with reputation, for it is a place of such bad consideration that it would be a disgrace to refuse it to Your Majesty, were it not always subjected to the dangers of war. Your Majesty would thus never be able to possess it in peace, but would instead always live in fear of some hostility befalling you.

For her sake, I do not want it to be because of me that my Lady Mother should be subjected to the enemy's fury, but I would wish that Your Majesty might please to linger for a time in your nephew's house until it might sometime please Your Majesty to leave back to Sweden (which is its deep and heartfelt wish that Your Majesty do so), where Your Majesty would be venerated with the highest devotion and respect.

But in the meantime it seems to me that, for Your Majesty's benefit and respect, you should still remain with her relations. For my part, I diligently beg you to admit of this my excuse and to be assured that everything is considered solely for Your Majesty's honour and benefit; and I hereby commend Your Majesty to the Most High, and I remain, as I always have been,
Your Majesty's
humble, obedient daughter
Kristina, m. p.


Above: Kristina.


Above: Maria Eleonora.

Notes: Wollin is the German name for the Polish island of Wolin in the Baltic Sea.

From this and other of Kristina's handwritten German letters, Kristina seems to occasionally use nonstandard or dialectal forms (such as "glaubt" instead of "geglaubt" and "gewest" instead of "gewesen").

No comments:

Post a Comment