Source:
Riksarkivet, page 17 in K 429 (Nr 36)/Alchimia et Astrologia; Azzolinosamlingen; Kungliga arkiv
The letter (with Kristina's handwriting in italics):
Ambstelodami 26 Martij 1667.
Peregrinus Philosophus in uili habitu. Doctori Heluetio remonstrauit, Se lapidem intra triduum perfecisse, biduum in præparacione salis impendit, quod difficillimum est, et medium tantum diem in præparatione sulphuris et mercurij, quod pro puerorum lusu reputandum, totum Simul non expetit sumptus maiores tribus florenis hollandicis.
Post diuturnas preces P[h]ilosophus 36 vel quadraginta annorum in hollandia occidentali prope Sparendam natus, modicum de lapide com̄unicauit seminis milij dimidium, à quo Philosophus adhuc medietatem abstulit, atqz in ignem coniecit, dicens medietatem sufficere, ita ut quasi impalpabilis athomus fuerit, quod Heluetius ceræ inclusit, et sequenti die in præsentia multorum supra quantitatem plumbi in crucibulo liquefacti proiecit, et statim optimum aurum confecit: inconsiderate odiecerat aliquid argenti Heluetius, quod per crucibulum instar aureorum florum se dispersit. Accepit deinde de hoc acero pondus trium solidorum anglicorum, et cum pondere quindecim argenteorum fudit, atqz in aqua forti separauit, hos tres solidos aceri, duos de argento tinxisse reperit, quod aurum in testa cum septem partibus antimonij probatum est, et optimum repertum, at modo nemo scit, quo se Philosophus ille contulerit ⸓
H[el]vetius est vn Medecin de la princesse dorange [sic] qui a escrit Contre la piere[.]
Je vous envoy la Copie de cette lettre qui est escrit[e] dvne homme digne de foix.
With modernised spelling (with Kristina's grammar and spelling mistakes preserved as much as possible):
Amstelodami, 26 martii 1667.
Peregrinus philosophus in vili habitu. Doctori Helvetio remonstravit, se lapidem intra triduum perfecisse, biduum in præparatione salis impendit, quod difficillimum est, et medium tantum diem in præparatione sulphuris et mercurii, quod pro puerorum lusu reputandum, totum simul non expetit sumptus majores tribus florenis Hollandicis.
Post diuturnas preces philosophus 36 vel quadraginta annorum in Hollandia occidentali prope Sparendam natus, modicum de lapide communicavit seminis milii dimidium, a quo philosophus adhuc medietatem abstulit, atque in ignem conjecit, dicens medietatem sufficere, ita ut quasi impalpabilis atomus fuerit, quod Helvetius ceræ inclusit; et sequenti die in præsentia multorum supra quantitatem plumbi in crucibulo liquefacti projecit, et statim optimum aurum confecit. Inconsiderate odjecerat aliquid argenti Helvetius, quod per crucibulum instar aureorum florum se dispersit.
Accepit deinde de hoc acero pondus trium solidorum Anglicorum, et cum pondere quindecim argenteorum fudit, atque in aqua forti separavit. Hos tres solidos aceri, duos de argento tinxisse reperit, quod aurum in testa cum septem partibus antimonii probatum est, et optimum repertum. At modo nemo scit, quo se philosophus ille contulerit.
H[el]vétius est un medecin de la princesse d'Orange [sic] qui a écrit contre la pierre.
Je vous envoie la copie de cette lettre, qui est écrit[e] d'une homme digne de foix [sic].
French translation (my own; Kristina's original French in italics and with regular modernised spelling and grammar):
Amsterdam, le 26 mars 1667.
Un philosophe itinérant, vêtu de vêtements bon marché, montra au docteur Helvétius qu'il avait achevé la pierre en trois jours, passé deux jours à préparer le sel (très difficile) et seulement une demi-journée à préparer le soufre et le mercure (un jeu d'enfant), le tout pour un coût n'excédant pas trois florins hollandais.
Après de longues prières, le philosophe, âgé de 36 ou 40 ans et né dans l'ouest de la Hollande, près de Spaarndam, partagea un peu de la pierre, une demi-graine de millet. Il en retira encore la moitié et la jeta au feu, affirmant que la moitié suffisait. Il en réduisit la quantité à un atome presque impalpable, qu'Helvétius enferma dans de la cire. Le lendemain, devant une foule nombreuse, il jeta un surplus de plomb dans un creuset de plomb en fusion et obtint aussitôt de l'or pur. Helvétius avait imprudemment jeté un peu d'argent, qui se répandit dans le creuset comme des fleurs d'or.
Il prit ensuite de cet érable l'équivalent de trois shillings anglais, les mélangea à quinze pièces d'argent et les sépara dans de l'eau concentrée. Il constata que ces trois shillings étaient teintés avec de l'érable, et que deux d'entre eux étaient en argent. Ce dernier, testé dans un récipient contenant sept parties d'antimoine, se révéla être le meilleur. Mais à ce jour, nul ne sait ce qu'est devenu ce philosophe.
H[el]vétius est un medecin de la princesse d'Orange [sic] qui a écrit contre la pierre.
Je vous envoie la copie de cette lettre, qui est écrit[e] d'une homme digne de foi.
Dutch translation (my own):
Amsterdam, 26 maart 1667.
Een rondreizende filosoof in goedkope kleren. Hij toonde dokter Helvetius dat hij de steen binnen drie dagen had voltooid, twee dagen had besteed aan de bereiding van het zout, wat zeer moeilijk is, en slechts een halve dag aan de bereiding van de zwavel en het kwikzilver, wat als kinderspel beschouwd mag worden, alles bij elkaar niet meer dan drie Hollandse florijnen kostte.
Na langdurige gebeden deelde de filosoof — die 36 of 40 jaar oud was en geboren in West-Holland, nabij Spaarndam — een klein stukje van de steen af, ter grootte van een halve gierstkorrel. Hiervan verwijderde de filosoof echter nog eens de helft, die hij in het vuur wierp met de woorden dat de helft volstond; zo bleef er slechts een vrijwel ongrijpbaar atoom over, dat Helvetius in was insloot. De volgende dag wierp hij, in het bijzijn van velen, een overmaat aan lood in een smeltkroes vol gesmolten lood, en maakte daaruit onmiddellijk het fijnste goud. Helvetius had onbedachtzaam wat zilver weggeworpen, dat zich als gouden bloemen door de smeltkroes verspreidde.
Vervolgens nam hij van deze esdoorn een gewicht ter waarde van drie Engelse shillings, goot dit samen met een gewicht van vijftien zilverstukken en scheidde het in sterk water. Hij ontdekte dat deze drie shillings met esdoorn waren gekleurd en dat twee ervan uit zilver bestonden; dit werd getest in een vat met zeven delen antimoon en bleek van de allerbeste kwaliteit te zijn. Maar tot op de dag van vandaag weet niemand waar die filosoof naartoe is gegaan.
Helvetius is arts van de Prinses van Oranje [sic], die geschreven heeft tegen de steen.
Ik stuur u een kopie van deze brief, die geschreven is door een man die het vertrouwen waard is.
Swedish translation (my own):
Amsterdam, den 26 mars 1667.
En vandrande filosof i billiga kläder. Han visade doktor Helvetius att han hade färdigställt stenen på tre dagar, tillbringat två dagar med att förbereda saltet, vilket är mycket svårt, och bara en halv dag med att förbereda svavel och kvicksilver, vilket borde betraktas som en barnlek, då allt detta inte krävde mer än tre holländska floriner.
Efter långa böner delade filosofen, som var 36 eller 40 år gammal och född i västra Holland, nära Spaarndam, lite av stenen, ett halvt hirsfrö, från vilket filosofen fortfarande tog bort hälften, och kastade det i elden och sade att hälften var tillräckligt, så att det var nästan en omärkbar atom, som Helvetius inneslöt i vax; och följande dag, i mångas närvaro, kastade han ett överskott av bly i en degel av smält bly och tillverkade omedelbart det finaste guldet. Helvetius hade tanklöst kastat bort lite silver, som spred sig genom degeln likt gyllene blommor.
Sedan tog han från denna lönn en vikt på tre engelska shilling, hällde den med en vikt på femton silvermynt och skilde den i starkt vatten. Han fann att dessa tre shilling var färgade med lönn, och två av dem var gjorda av silver, vilket testades i ett kärl med sju delar antimon och befanns vara det bästa. Men ännu vet ingen vart den filosofen har tagit vägen.
Helvetius är läkare åt prinsessan av Oranien [sic] som har skrivit mot stenen.
Jag sänder Er en kopia av detta brev, som är skrivet av en man värdig tro.
English translation (my own):
Amsterdam, March 26, 1667.
A wandering philosopher in cheap clothes. He showed Dr. Helvetius that he had completed the stone within three days, spent two days in preparing the salt, which is very difficult, and only half a day in preparing the sulphur and mercury, which should be considered child's play, all together requiring no more than three Dutch florins.
After long prayers, the philosopher, who was 36 or 40 years old and was born in western Holland, near Spaarndam, shared a little of the stone, half a millet seed, from which the philosopher still removed half, and threw it into the fire, saying that half was enough, so that it was almost an impalpable atom, which Helvetius enclosed in wax; and the following day, in the presence of many, he threw an excess of lead into a crucible of molten lead, and immediately made the finest gold. Helvetius had thoughtlessly discarded some silver, which scattered itself through the crucible like golden flowers.
He then took from this maple a weight of three English shillings, and poured it with a weight of fifteen silver pieces, and separated it in strong water. He found that these three shillings were dyed with maple, and two of them were made of silver, which was tested in a vessel with seven parts of antimony, and was found to be the best. But as of yet, no one knows where that philosopher has gone.
Helvetius is a doctor to the Princess of Orange [sic] who has written against the stone.
I am sending you a copy of this letter, which is written by a man worthy of faith.
Above: Kristina.
Above: Cardinal Decio Azzolino.
Above: Helvetius (Johann Friedrich Schweitzer).
Notes: The stone = the philosopher's stone, a mythic alchemical substance capable of turning base metals such as lead or mercury into gold or silver. Alchemists believed that it could be used to make an elixir of life which made possible rejuvenation and immortality.
Helvetius = Johann Friedrich Schweitzer (1630-1709), a Dutch physician and alchemical writer of German extraction. He is known for his books Ichts aus Nichts, für alle Begierigen der Natur (1655), Vitulus Aureus (The Golden Calf, 1667; published under the pseudonym Joakim Philander), and Miraculo transmutandi Metallica (1667).
After Helvetius moved to The Hague, he became physician to Prince Willem of Orange-Nassau, the future King William III of England (1650-1702). The only previous Princess of Orange at the time this letter was written was Mary Henrietta of England (born 1631), who had already passed away in 1660. The next one would be Queen Mary II of England (1662-1694), who became Princess of Orange when she married Willem/William in 1677.
No comments:
Post a Comment